culinaria

penne al gorgonzola

2009-02-23T09:04:00.000-08:00

roma, federico fellini.

skladniki:

sol
450 g penne
180g sera gorgonzola
60g masla
1/4l smietany
starta skorka z cytryny
szczypta swiezo utartej galki muszkatalowej
swiezo zmielony pieprz

ser gorgonzola musi byc swiezy i nie moze byc zbyt ostry w smaku. dlatego lepiej wybrac gorgonzola dolce anizeli gorgonzola piccante. stopien dojrzalosci sera latwo rozpoznac po intensywnosci jego zylek.
sos z gorgonzoli doskonale nadaje sie do grubszych rodzajow makaronu (jak np. penne) oraz do wszytskich rodzajow makaronu, ktore maja w swoim skladzie jajka.

przyrzadzanie:

w duzym garnku zagotowac wystarczajaca ilosc wody. dodac sol i wsypac makaron. gotowac az beda al dente.
w miedzyczasie w drugim garnku podgrzac gorgonzole dodajac maslo, smietane, skorke od cytryny, galke muszkatalowa oraz sol. calosc gotowac przez jakies 5 minut bez przerwy mieszajac.
makaron odcedzic, wlozyc do lekko podgrzanej miski i wymieszac wraz sosem z gorgonzoli. posypac swiezo zmielonym pieprzem i od razu podawac.

zrodlo: lorenza de medici: pasta, 1996.

swietomarcinowa ges

2009-02-22T08:29:00.000-08:00

philomenes recognized by the old woman, frans snyders & peter paul rubens, ca. 1610.

skladniki:

4 gesie udka

7 lyzek stolowych masla

2 cebule

2 marchwie

2 lyzeczki majeranku

2 listki laurowe

400 ml wywaru z bulionu drobiowego

1 kapusta czerwona

60 g cukru

6 lyzek stolowych octu balsamicznego

1 lyzeczka imbiru, drobno posiekanego

150 ml wytrawnego wina czerwonego

sol, pieprz (najlepiej swiezo zmielone;)

przyrzadzanie:

udka natrzec sola i pieprzem, obrumienic na masle /1 lyzka/ na zloty kolor.

cebule oraz marchew obrac, pokroic w kostke, podsmazyc na tluszczu, na ktorym przed chwila podsmazalismy mieso. dodac udka, posypac majerankiem i doprawic listkami laurowymi. calosc podlac bulionem. wstawic do piekarnika w naczyniu do zapiekania i piec w temperaturze 180°C przez okolo 90 - 110 minut polewajac bulionem od czasu do czasu.

kapuste oczyscic i poszatkowac, glaby wykroic.

cukier skarmelizowac w garnku, dodac 4 lyzki octu balsamicznego, z lekka odparowac. dodac 3 lyzki stolowe masla, imbir i czerwona kapuste, gotowac na lekkim ogniu przez okolo 10 minut. nastepnie podlac czerwonym winem, posolic i gotowac na malym ogniu przez kolejne 40 minut pod przykryciem.

kapuste przecedzic. pozyskany sos zagotowac, dodac reszte masla i trzepaczka wymieszac. sos zagotowac ponownie, przyprawic reszta octu balsamicznego. do sosu dodac kapuste, przemieszac.

udka wyjac z piekarnika, owinac folia,aby nie ostygly. w miedzyczasie przecedzic tluszcz uzyskany podczas pieczenia, zagotowac tak aby zostala mniej wiecej polowa, przyprawic sola i pieprzem.

udka udekorowac na talerzu polac sosem, podawc z kapusta i knedlami/pyzami.

_{/4 osoby/}

cytrynowo

2009-02-22T08:27:00.000-08:00

münchner biergarten, max liebermann, 1884.

skladniki:

1 kura (2kg)
2 duze cebule
pietruszka
kolendra
1 niepryskana cytryna solona (marynowana przez tydzien w soli morskiej i soku z
cytryny (zamiast soku mozna uzyc takze wody)
imbir
pieprz & sol
prawdziwy szafran (jakies pol do jednej lyzeczki nitek albo 1-2g proszku)
ciemne oliwki z pestkami (nie czarne:)
olej

przyrzadzanie:

kure marynowac przez pol godziny w mieszance z oleju, imbiru i pieprzu.

drobno posiekana cebule podsmazyc w duzym garnku na oleju na zloty kolor (na malym ogniu przez okolo 5 minut). nastepnie dodac lyzke stolowa imbiru, pieprz, sol. na tym podsmazyc kure przez okolo 10 minut.

prawdziwy szafran (nitki) zamoczyc w pol litra cieplej wody tak dlugo, az
pojawi sie zolty kolor. nastepnie dolac ja do garnka. calosc gotowac na sredniej wielkosci ogniu przez jakies 20 minut.

kure wyjac i wstawic do piekarnika na kolejne 20 minut.

na koniec zagotowac sos, tak aby wyparowala z niego znaczna czesc wody,
oczywiscie na malym ogniu. dodac skorke z marynowanej cytryny pokrojona na 8 czesci, drobno posiekana pietruszke i kolendre. na koniec oliwki. pogotwac jeszcze troszke na malym ogniu.

podawac z pszennym pieczywem.

kwintesencja pasztetu

2009-02-22T08:25:00.000-08:00

eugene atget

skladniki:

1-1,5kg miesa wieprzowego /biodrowka,karkowka lub szynka surowa/

ok. 1kg wolowiny /ze wzgl na cene moze byc to kazde mieso wolowe, nawet szponder, jesli tylko jest dostatecznie "miesny" a nie koscisty/

kawalek ladnego chudego boczku /w ogole moze byc to kazde mieso, jakie sie tylko trafi lub jakie sie lubi. kurczak, zajac lub krolik sa dodatkami oczywistymi, jakkolwiek nie niezbednymi, no chyba, ze zamierzamy zrobic pasztet z zajaca lub tylko drobiowy/. czasem mozna skorzystac z tzw porcji rosolowej z gesi /korpus, szyja, skrzydla/, co powoduje, ze pasztet staje sie naprawde doskonaly.

smalec wieprzowy

3 buliony w kostkach

2 wieksze marchewki

3 duze pietruchy

conajmniej pol duzego selera

5 duzych cebul

1/2kg watrobki cielecej lub drobiowej

bulka pszenna

galka muszkatalowa /conajmniej 2/

imbir /mozna nabyc swiezy w sklepie z chinszczyzna/

pieprz zwykly i ziolowy

sol

6 duzych surowych jaj

przyrzadzanie:

mieso pokroic na drobne kawalki /10-20 dkg/, zarumienic w rondlu na goracym smalcu wieprzowym, nastepnie podlac woda. dodac ze 3 buliony w kostkach, wlozyc marchew, pietruche, seler i cebule.

dusic pod przykryciem, baczac na to by sie nie przypalilo i w razie potrzeby podlewac woda, pilnujac, by pod miesem zawsze byl sos, jednak by mieso w nim nie plywalo. nastepnie dusic przez prawie caly dzien, na malym ogniu, do chwili, w ktorej mieso zacznie sie dzielic na wlokna. uduszone mieso wyjac z rondla lyzka durszlakowa, a do sosu dodac watrobke. te zabielic we wrzatku. nastepnie wyjac watrobke, a w pozostaly sos wlozyc pokrojona w plastry bulke lub jakies inne biale pieczywo, wazne, zeby nie bylo "dmuchane" lecz tradycyjne i dobrej jakosci. bulke podgrzewac tak dlugo, az rozmiekczy sie i wchlonie caly sos.

odczekac do momentu, az mieso wystygnie i zemlec je 2 razy przez drobniutkie sito. do zmielonego z warzywami i bulka miesiwa dodac sol, starta galke muszkatalowa, pieprz prawdziwy i troszke ziolowego, imbir i co tylko jeszcze z przypraw do miesa mamy zwyczaj dodawac /oprocz zielonych przypraw jak np. bazylia, oregano/. nastepnie dodac jajka i calosc dokladnie wymieszac. uwaga, nadmiar przypraw moze zaszkodzic potrawie ;)

zwykle pasztety mozna piec w tradycyjnych rondlach, o grubych sciankach i dnie, dobrze wysmarowanych smalcem oraz posypanych bulka tarta. w razie braku rondla mozna skorzystac takze z mniejszej tortownicy, ale wowczas trzeba liczyc sie z tym, ze bedzie z niej wyciekal tluszcz.

wkladajac mieso do formy nalezy nakladac je z gorka po srodku i to dosc znaczna. mozna ja wygladzic reka zmoczona zimna woda. wtedy po upieczeniu pasztet bedzie blyszczacy, rowniotki i - podany w calosci - pieknie sie bedzie prezentowal na stole.

piec 1,5-2h w mocno nagrzanym piekarniku.

podawac z salatka z jajek, chrzanu i smietany /posiekane drobniutko jaja na twardo, do tego dodany chrzan tarty i smietana, doprawic do smaku sola, cukrem i kwaskiem cytrynowym/ lub z sosem tatarskim i klasycznie - z chrzanem tartym lub z cwikla.

majesty merci beaucoup za udostepnienie tego niebianskiego przepisu ;)*

krem karmelowo-pomaranczowy

2009-02-22T08:23:00.000-08:00

still life with lemons, oranges and rose, francisco de zurbarán, 1633.

skladniki:

500 g cukru

250 ml soku pomaranczowego, najwyzszej jakosci

250 ml slodkiej smietany/kremowki

3 listki zelatyny

500g crame fraiche albo 10%-owego jogurtu

1/2 l ubitej slodkiej smietany/kremowki

przyrzadzanie:

cukier wspyac do garnka, skarmelizowac (garnkiem tylko potrzasac od czasu do czasu, cukru nie przemieszac, zwazac by nie przegapic momentu skarmelizowania, nalezy wiec byc caly czas przy tym obecnym).

sok pomaranczowy zagotowac tak, by wytworzyl sie syrop, ilosciowo uzyskany syrop powinien wyniesc okolo 1/6 litra, latwo odmierzyc w butelce. do karmelu i syropu dodac smietane, calosc zagotowac.

zdjac z ognia, do cieplego lub goracego jeszcze kremu dodac zelatyne i zamieszac by sie rozpuscila. odstawic do stezenia.

gdy zaczyna tezec i nabierac letniej temperatury dodac ubita smietane i jogurt /lub creme fraiche/.

udekorowac mozna wedle gustu: gorzka czekolada, plasterkami owocow cytrusowych, krokantem, prazonymi migdalami, kompotem sliwkowym etc.

tak, wiem, rzecz bardzo trudna do wykonania, ale zapewniam, ze warta podjecia ryzyka, bo krem ow jest esencja rozkoszy ;)

zupa z dyni

2009-02-22T08:22:00.000-08:00

the milkmaid, jan vermeer van delft, 1658/1660.

skladniki:

2 cebule

odrobina masla do smazenia

1 dynia pomaranczowa o srednicy mniej wiecej 15-20 cm

slodka smietana

rosol z kurczecia, tudziez wywar drobiowy

curry (najlepiej jaipur), sol

pestki dyni oraz odrobina oleju z dyni do dekoracji

przyrzadzanie:

cebule obrac, oczyscic i pokroic w dorbna kostke, nastepnie podsmazyc na goracym masle. dynie obmyc, przekroic, wypestkowac. nastepnie pokroic na drobne kawaleczki i dodac do cebuli podlewajac wywarem drobiowym. przyprawic curry i gotowac na malym ogniu do miekkosci. na koniec calosc zmiksowac, posolic i zagescic slodka smietana.

udekorowac kilkoma pestkami dyni i kapka dyniowego oleju. podawac z dobrze schlodzonym bialym winem i kawalkiem swiezego pieczywa.

na zakonczenie mala zupowa dygresja,

otoz:

zupa jest wystepem solowym. zadne chorki, zadna orkiestra nie beda w stanie zagluszyc jej falszywych tonow. dlatego tez istotna rzecza jest dobor wlasciwej jakosci skladnikow.

mieszanki curry znajdujace sie w supermarketach sa zazwyczaj podla mieszanka pozbawiona aromatu i stlamszona zbyt duza iloscia imbiru. podobnie jest z wywarem drobiowym, bulionami, etc. czesto zawieraja one glutaminian sodu i inne sztuczne skladniki. lepiej zatem byloby samemu ugotowac rosol z kury, ktorej pojecie zielonej trawy i wolnosci nie bylo obce.

juice on ice

2009-02-22T08:20:00.000-08:00

skladniki:

1 limonka

2 lyzki stolowe brazowego cukru

odrobine kruszonego lodu

6 cl nektaru z marakui

4cl ginger-ale

przyrzadzanie:

limonke dokladnie umyc, a nastepnie pokroic na osiem kawaleczkow. cwiartki limonki wraz z cukrem utrzec w mozdzierzy. szklanke napelnic utartymi limonkami, kruszonym lodem /pownien zajmowac okolo 2/3 pojemnosci/, nastepnie dodac nektar z marakui oraz ginger-ale.

_{zrodlo: vogue special beauty, nr 04/2005.}

physiologie du goût

2009-02-22T08:15:00.000-08:00

le déjeuner sur l'herbe, claude monet, 1865/66.

1. swiat bez zycia jest niczym, a odzywia sie wszystko, co zyje.

2. zwierzeta sie wypasaja; czlowiek je; ale umie jesc tylko czlowiek inteligentny.

3. losy narodow zaleza od ich sposobu odzywiania sie.

4. powiedz mi, co jesz, a powiem ci kim jestes.

5. stworca kazac czlowiekowi jesc, aby mogl zyc, za zachete dal mu apetyt, a za nagrode - przyjemnosc.

6. smakoszostwo jest aktem naszej wladzy sadzenia, ktorym przyznajemy pierwszenstwo temu, co naszemu smakowi mile, nad tym, co nie ma tej zalety.

7. rozkosze stolu sa przywilejem kazdego wieku, kazdej kondycji, kazdego kraju, kazdego dnia; moga byc w zgodzie z wszelaka przyjemnoscia i one na ostatek sa nam pociecha po utracie innych.

8. stol to miejsce jedyne, gdzie czlowiek nigdy nie zazna nudy przez pierwsza godzine.

9. odkrycie nowego dania wiekszym jest szczesciem dla ludzkosci, niz odkrycie nowej gwiazdy.

10. ci, co sie obzeraja albo upijaja, nie umieja ani jesc, ani pic.

11. porzadek potraw idzie od najbardziej sycacych do najbardziej lekkich.

12. porzadek napojow od najbardziej lagodnych do najmocniejszych i najwiekszego bukietu.

13. herezja jest sadzic, ze nie nalezy zmieniac win; jezyk sie nasyca; po trzecim kieliszku najlepsze wino nie ma smaku.

14. deser bez sera jest jak piekna kobieta bez oka.

15. mozna zostac kucharzem, ale czlowiek rodzi sie pasztetnikiem.

16. najbardziej nieodzowna zaleta kucharza jest punktualnosc; powinna ona byc rowniez zaleta goscia.

17. zbyt dlugie czekanie na spozniajacego sie biesiadnika jest brakiem wzgledow dla juz obecnych.

18. ten, co podejmuje przyjaciol, a nie zatroszczyl sie sam o posilek, ktory zostanie im podany, jest niegodzien posiadania przyjaciol.

19. pani domu powinna zawsze sie upewnic, ze kawa jest wyborna; pan domu - ze likiery sa najpierwszej jakosci.

20. zaprosic kogos - znaczy miec na wzgledzie jego szczescie przez caly czas, gdy jest on pod naszym dachem.

_zrodlo:_{brillat-savarin}_{, j. a.:}_{fizjologa smaku, albo medytacje o gastronomii doskonalej}_.

w krainie pieczonych golabkow

2009-02-22T08:12:00.000-08:00

het land van cockaigne, pieter breughel de oude, 1567.

opat byl tlusty i pulchny niczym pularda w sam raz utuczona na rozen. sowizdrzal wypenetrowal niebawem, jaka to pan jego karmi sie pasza, iz tyle nagromadzil sloniny. powiedzial mu to i dzwonnik, a zreszta przekonal sie na wlasne oczy, iz opat obiadowal o dziewiatej, a wieczerzal o czwartej. wylegiwal sie w betach do pol do dziewiatej; nastepnie, przed obiadem, zazywal przechadzki po swoim kosciele, aby sprawdzic, czy biedacy nie zaniedbali napelnic skarbonek. i polowe przekladal do wlasnego trzosika. o dziewiatej, na obiad, wypijal mise mleka, zjadal pol pieczeni z udzca, nieduzy pasztet z czapli i wychylal piec pucharow brukselskiego wina. o dziesiatej pogryzal sliweczki i, zakrapiajac je winem orleanskim, prosil boga, aby strzegl go przed obzarstwem, jednym z grzechow glownych.

w poludnie chrupal dla zabicia czasu skrzydelko i kuperek jakiejs ptaszyny domowej. o pierwszej, myslac juz o wieczerzy, wypijal czare wina hiszpanskiego; za czym, wyciagajac sie na lozku, krzepil sie lekkuchna drzemka.

zbudziwszy sie zjadal troche wedzonego lososia (dla pobudzenia apetytu) i wypijal potezny kufel antwerpskiego dobbel-knolu. nastepnie schodzil do kuchni i sadowil sie kolo pieca, na ktorym plonal suty ogien z drew. przygladal sie, jak dla mnichow z opactwa piekl sie i rumienil na roznie kawal cieleciny albo prosiak sparzony starannie, ktorego przenioslby nad bochenek chleba. lecz apetyt cos mu nie dopisywal. i wpatrywal sie z nabozenstwem w rozen, ktory jakby cudem obracal sie sam. byl to majstersztyk pietera van steenkiste, kowala przemieszkujacego w kasztelanii courtari. rozen taki kosztowal pietnascie lirow paryskich i nasz opat zaplacil tyle.

potem wracal do lozka, zasypial, bo sie byl sfatygowal, i budzil sie kolo drugiej, aby przelknac nieco galarety wieprzowej, ktora zakrapial winem romanskim — dwiescie czterdziesci florenow beczka. o trzeciej zjadal kwiczola w cukrze maderskim i wypijal dwa kieliszki malmazji — siedemnascie florenow baryleczka. o pol do czwartej spozywał pol sloika konfitur, podlewajac je miodem. wtedy wesol i rzeski obejmowal dlonmi stope i wypoczywal dumajac.

przed sama wieczerza, o godzinie wonnej, soczystej a smakowitej, nawiedzal go czesto pleban od swietego jana. zakladali sie nieraz, kto zje wiecej ryby, drobiu, dziczyzny, pieczeni. ten, co napchal sie wczesniej, fundowal karbonade, a do niej wina grzanego, zaprawionego korzeniami, czterech gatunkow — trzy porcje i jarzyn siedem.

tak to jedzac i pijac rozprawiali o heretykach, a podzielali skadinad zdanie, ze nigdy nie wytlucze sie ich za wielu. totez nie swarzyli sie — chyba, ze przyszlo do kwestii trzydziestu dziewieciu sposobow przyprawiania wybornej polewki piwnej. za czym, pochyliwszy wielebne glowy nad kaplanskimi bandziochami, chrapali. czasami, gdy ktorys ocknal sie, powiadal, ze zycie to rzecz na tym padole bardzo mila i ze biedacy, zalac sie, racji nie maja.

zrodlo: de coster, ch. th. h.: przygody dyla sowizdrzala.

kawnie

2009-02-22T08:00:00.000-08:00

bob carlos clarke

skladniki:

12 sredniej wielkosci kawalkow poledwicy wolowej /mozna rowniez uzyc piersi z kurczaka, indyka czy tez cieleciny/

kilkansacie plastrow szynki parnenskiej

3 zabki czosnku

6 mlodych, posiekanych cebulek /najlepiej szalotek/

2 filizanki sera ricotta lub kazdego innego owczego

2/3 filizanki oplukanych sultanek

8 lyzek stolowych posiekanych listkow ziol: bazylii, pietruszki, oregano

pol lyzki stolowej (lub jesli ktos woli lyzeczki) galki muszkatalowej

sol & pieprz

1 i 1/4 filizanki bialego wytrawnego wina

1 i 1/4 filizanki mocnej kawy

2 lyzki stolowe likieru kawowego

przyrzadzanie:

w miseczce zmieszac roztarte zabki czosnku, posiekana cebule, ser, sultanki oraz ziola. przyprawic sola, pieprzem oraz galka muszkatalowa. mieso rozbic, nastepnie na kawalkach poledwicy rozlozc szynke, na nia nalozyc zawartosc wymieszana w miseczce. mieso zawinac w roladki i spiac wykalaczka tudziez zawinac nicia. roladki ulozyc w zaroodpornym naczyniu, polac winem oraz kawa. wstawic do goracego piekarnika na 20 minut. po wyjeciu polac likierem kawowym i ponownie wstawic na 30 minut do piekarnika. podawac z makaronem lub ryzem ugotowanym z odrobina kurkumy.

marynaty

2009-02-22T07:53:00.000-08:00

le déjeuner des cantoiers, pierre-auguste renoir, 1881.

1. ziolowa z sokiem pomaranczowym

skladniki:

1/2 filizanki soku z pomaranczy

1/2 peczka natki pietruszki zielonej

1/2 peczka lisci swiezej miety

2 zabki czosnku

1 suszona papryczka chili

1 lyzka stolowa tequili

2 lyzki oleju

1 i 1/2 lyzeczki soli

1/2 grubo zmielonego kminku

1 lyzeczka grubo zmmielonego pieprzu

przyrzadzanie:

ziola oplukac i osuszyc, listki pokroic. czosnek posiekac, papryczke zmiazdzyc w mozdzierzy. wszystkie skladniki wymieszac i przyprawic. marynata doskonale nadaje sie zarowno do miesa wolowego jak i jagnieciny.

2. jogurtowa

skladniki:

250g jogurtu pelnomlecznego

1/2 peczka lisci swiezej miety

skorka z polowki niepryskanej cytryny

1 lyzka stolowa miodu

1/ lyzki mielonego kminku

1/2-1 lyzki soli

1/2 lyzki grubozmielonego bialego pieprzu

przyrzadzanie:

miete oplukac, osuszyc, listki posiekac i wymieszac z jogurtem. dodac starta skorke z cytryny, kminek, pieprz, sol, miod. doskonale nadaje sie np. do jagnieciny czy tez drobiu.

3. estragon-aioli

skladniki:

100g dobrego majonezu

100g creme fraiche

2 zabki czosnku

2 lyzki stolowe soku z cytryny

1 lyzka stolowa cukru

1/2 peczka swiezego estragonu

sol, swiezo zmielony pieprz

przyrzadzanie:

majonez wymieszac z creme fraiche. dodac drobno posiekany czosnek, sok z cytryny oraz cukier. estragon oplukac, osuszyc, listki drobno posiekac i dodac. calosc wymieszac i przyprawic sola i pieprzem. marynata ta doskonale nadaje sie do ryb, warzyw i roznego rodzaju miesa.

4. pikantny ketchup

skladniki:

3 lodygi selera naciowego

2 cebule

1 zabek czosnku

6 lyzek stolowych oliwy

250g ketchupu pomidorowego

2 lyzki stolowe brazowego cukru

2 lyzki stolowe octu jablkowego

3 lyzki stolowe sosu worchester

2 lyzki stolowe musztardy

1 lyzka stolowa soli

2 lyzeczki soku z cytryny

1 lyzeczka grubozmielonego czarnego pieprzu

przyrzadzanie:

seler umyc, pokroic w kostke. cebule i czosnek rowniez drobno pokroic. calosc podsmazyc na goracej oliwie przez okolo 3 minuty. dodac ketchup, cukier, ocet, sos worchester oraz musztarde. zagotowac delikatnie i dusic na malym ogniu przez 15 minut. doprawic sola, pieprzem i sokiem z cytryny. doskonale nadaje sie do wieprzowiny oraz wolowiny.

zrodlo: brigitte, nr 15; 05.07.2006.

flota cykoryjska

2009-02-22T07:51:00.000-08:00

still-life, juan sánchez cotán, ca. 1602.

skladniki:

2 glowki cykorii

200 g malych krewetek z morza polnocnego, obranych i ugotowanych

odrobina oleju z trufli

2 pomarancze

1 szalotka

2 lyzki stolowe octu szampanskiego

sol, pieprz

3 lyzki stolowe oliwy

3 lyzeczki posiekanego szczypiorku.

przyrzadzanie:

pomarancze obrac dokladnie ze skorki, usuwajac takze co grubsze biale wlokna z powierzchni. nastpenie podzielic na drobne fileciki. obierac nad miseczka, aby podczas obierania i podzialu sok nie ulegl zmarnowaniu sie. cykorie oplukac i wysuszyc, wydzielajac z niej starannie 16 listkow.

szalotke obrac i drobno posiekac. dodac ocet, sok z pomaranczy i szczypte soli. na zakonczenie dolac oliwe a calosc solidnie wymieszac.

serca cykorii posiekac w drobne paski, wymieszac z 2 lyzeczkami szczypiorku, krewetkami oraz sosem. doprawic do smaku pieprzem , evtl. sola.

kazdy poszczegolny listek cykorii udekorowac jedna lyzka stolowa salatki z krewetek. pokropic odrobina oleju z trufli. ubarwic filecikami z pomaranczy i posypac resztka szczypiorku.

listki cykorii doskonale smakuja takze z innymi nadzieniami, np. tunczykiem.

pieczony kaplon

2009-02-22T07:49:00.000-08:00

cook in front of the stove, pieter aertsen, 1559.

oczyszczonego kaplona zawinac w platy boczku i piec tak dlugo, az bedzie na wpol gotowy, po czym zdjac go z ognia.

platy boczku odwinac.

ubic kilka zoltek i wymieszac je z pietruszka oraz cukrem. calosc ubic ponownie, nastepnie posmarowac nia kaplona, uzywajac w tym celu pedzla kuchennego.

posmarowanego kaplona posypac pestkami pinii oraz migdalami, przyciskajac je z lekka, by sie dobrze trzymaly.

na zakonczenie ponownie owinac kaplona boczkiem i piec do miekkosci.

mestre robert, libre de coch, 1520.

zrodlo: geschichte aus dem kochtopf, historische rezepte, renaissance, arte tv.

silent cooking

2009-02-22T07:25:00.000-08:00

od niedawna w kazdy czwartek na kanale 3sat pewien mlody fotograf, malarz i kucharz - patrick müller - przyrzadza swietne, 3 daniowe potrawy. müller gotuje noca, w ciszy i skupieniu, przy dzwiekach dyskretnej, dobrej muzyki. od czasu do czasu wyswietlane sa napisy, objasniajace czynnosci lub skladniki, poza tym mozna skupic sie tylko i wylacznie na profesjonalnej krzataninie przystojnego punka. ;)

baklazany z szynka wulka i serem mont d'or

skladniki:

1 baklazan

150 g sera mont d'or

1 cebula

1 filizanka pomidorow koktajlowych

100 g szynki suszonej (prosciutto wulka, mozna evtl. zastapic szynka parmenska)

oliwa

czosnek

peczek zielonej pietruszki

50 g orzechow wloskich

kolendra

ocet z bialego wina

liscie zielonej salaty

przyrzadzanie:

baklazan pociac wzdluz na bardzo cienkie plastry. oliwe rozgrzac na patelni. polowe baklazana pokroic drobno. calosc posolic.

cebule obrac i pokroic w krazki. pomidory przekrajac na polowe. czosnek obrac i pokroic.

baklazany smazyc na goracej oliwie. polac delikatnie oliwa i przewrocic na druga strone. po usmazeniu ( smazyc krotko) wyjac z patelni i ulozyc na talerzu. podobnie postapic z kolejnymi plastrami.

szynke pokroic na cieniutkie plasterki. szynka wulka zaczerpnela swa nazwe od malego strumyka, plynacego w austriackim burgenland. szynka wulka dojrzewa zazwyczaj 12 miesiecy.

szynke smazyc krotko na oliwie uzywanej uprzednio do podsmazenia baklazanow. po podsmazeniu szynke wyjac i ulozyc na talerzu.

na koniec na tej samej oliwe podsmazyc cebule dolewajac jednakze troche swiezej.

czosnek, oliwe, drobno posiekana druga polowe baklazana dobrze ze soba wymieszac. calosc dodac do cebuli smazacaej sie na patelni. doprawic orzechami, kolendra, pieprzem i sola. dodac pomidory. pietruszke posiekac, posypac nia warzywa smazace sie na patelni, po czym zdjac patelnie z ognia.

usmazone baklazany ulozyc na blasze do pieczenia. nastepnie pokryc je warstwa warzyw, serka oraz plasterkiem szynki. czynnosc powtorzyc tak, aby powstaly dwie warstwy, zakonczone trzecim plasterkiem baklazana. piec w piekarniku, w temp. 180°C, przez okolo 5 minut.

liscie salaty oplukac, osuszyc. skropic oliwa i octem winnym, doprawic pieprzem i sola.

baklazany udekorowac liscmi salaty.

trenette z suszonymi pomidorami

skladniki:

1 peczek zielonej pietruszki

1 lyzka stolowa masla

50 g suszonych pomidorow

oliwa

4 zabki czosnku

400 g makaronu trenette

100 g parmezanu

1 limonka

pieprz, kolendra

przyrzadzanie:

makaron ugotowac al dente. odcedzic, polac zimna woda.

czosnek obrac, pokroic i podsmazyc na goracej oliwie. suszone pomidory pokroic na wieksze kawalki i dodac do czosnku. calosc wymieszac z odrobina masla. pietruszke drobno posiekac i posypac nia zawartosc patelni.

pod koniec dodac makaron i wymieszac z reszta skladnikow. pozostala czesc masla i pietruszki dodac do calosci, przyprawiajac pieprzem, sola i kolendra. pokropic sokiem z limonki.

potrawe ulozyc na talerzu, udekorowac parmezanem i skropic oliwa.

III

smazone owoce na karmelizowanym chlebie

skladniki:

4 kawalki slodkiego bialego pieczywa

2 lyzki stolowe masla

50 g cukru pudru

2 gruszki

1/16 l rumu

100 g rodzynek

1 limonka

1 jablko

1/16 l soku pomaranczowego

100 g winogorn

100 g truskawek

przyrzadzanie:

maslo rozgrzac na dwoch patelniach.

chleb pokroic na 4 kawalki grubosci kciuka i posypac z jednej strony obficie cukrem pudrem. chleb ulozyc na patelni cukrowa strona do dolu. gore posypac cukrem pudrem.

na drugiej patelni skarmelizowac zwykly cukier.

rodzynki polac rumem, sokiem z limonki i sokiem pomaranczowym.

chleb przewrocic na druga strone. karmelizujacy sie w drugiej patelni cukier przemieszac. jablko i gruszki odpetskowac, pokroic na wieksze kawalki, a nastepnie dodac do skarmelizowanego cukru.

chleb wyjac z patelni i ulozyc na talerzu.

do jablka i gruszek dodac winogrona i truskawki. nastepnie wymieszac z rodzynkami, nie odcedzajac ich od sokow i rumu jakimi zostaly uprzednio polane.

chleb przekroic wzdluz, tworzac dwie polowki. jedna z nich ulozyc na talerzu. nastepnie polozyc na nia owoce. na owoce polozyc druga czesc chleba. calosc posypac efektownie cukrem pudrem.

zrodlo: silent cooking, 3sat.

pokusy

2009-02-22T07:21:00.000-08:00

l'etagere, nicolas de stael.

kucharka doktorowej poslala cechne po maslo.

- niech panienka skoczy, moja zlociutka, bo ja jestem nie ubrana! - cechna skoczyla po maslo i kucharka w dowod wdziecznosci poczestowala ja dopiero co wyjetym z pieca plackiem ze sliwkami. byl to tylko brzezek, bo kucharka nie mogla kroic placka przed podaniem go na stol. ale i ten brzezek byl tak smaczny, ze nic podobnego w zyciu cechna nie jadla. to bylo lepsze niz ciastka z cukierni, rozplywalo sie po prostu w ustach. dziewczynki przychodzily teraz na lekcje w rozmaitych porach dnia i jesli przyszly przed obiadem, czekaly w kuchni, siedzac na wysokim kufrze kucharki.

coz to za potrawy byly na obiad! jakies mozdzki zapiekane w muszelkach, jakies zupy zakrapiane bulionem, parmezanem, jakies ryby z rodzynkami, z sosem takim i owakim. cechna opowiadala zawsze matce w domu, co bylo na obiad, a matka wzdychala: - jak to, nie pamietasz, cechna, jak nieboszczyk zyl, zrobilam raz na obiad kotleciki z mozdzkiem - wprawdzie nie w muszelkach, ale zawsze byl to mozdzek, nic innego. ale ani cechna, ani amelcia nie pamietaly juz kotlecikow z mozdzku. byly ciagle glodne.

pewnego razu, gdy kucharka sprzatala ze stolu dania miesne i poszla do jadalni z deserem, cechna podskoczyla do kredensu, gdzie staly talerze i palcem zebrala sos, i oblizala palec. janka, siedzac na kufrze, wzdrygnela sie. - co ty robisz, cechna! pfuj, wylizywac cudze talerze!

- dobrze ci mowic, ale ja jestem taka glodna.

to byl wstep, teraz cechna wypatrywala sposobnej chwili, kiedy panstwo przechodzili do gabinetu, a lepsze potrawy odstawiala pani na kredens pokojowy. cechna, niewolana, wchodzila do pokoju, dopadala i sciagala - tak, sciagala, kradla smaczne kaski. nim rozlegl sie dzwonek z gabinetu i pani wydala rozkaz kucharce, aby dziewczynki przeszly do stolowego na lekcje, cechna zdazyla juz cos zjesc. tylko za pierwszym i drugim razem doznala uczucia wstydu, z udreczeniem spogladala na pania, ktora tak oszukiwala. potem smiala sie z tych wyrzutow sumienia. wszystkie jej mysli byly zaprzatniete tym, aby jak najwiecej pochwycic z polmiskow. nikt nic nie widzial, chociaz matka powtarzala codzien, iz wszedzie patrzy na ludzi oko boga. czasem cechna doswiadczala uczucia, iz lezy na niej nieruchome, niewidzialne spojrzenie. wzdrygala sie! krople sosu padaly na blyszczaca powierzchnie kredensu. wycierala je pospiesznie reka. nikt nic nie widzial! ale pewnego dnia ujrzala pania pochylona nad kredensem i bacznie przygladajaca sie potrawom. zmartwiala. czekala ja kara, o jakiej nie pomyslala: pani po lekcji kazala kucharce podac dziewczynkom herbate i kromke chleba z maslem. cechna poczula wtedy taki wstyd i takie uczucie wdziecznosci dla pani!

zrodlo: gojawiczynska, p.: dziewczeta z nowolipek; wyd. proszynski i s-ka.

qchenne haute couture

2009-02-22T07:17:00.000-08:00

guzikowa impresja zostala znaleziona tutaj.

skladniki:

500 g maki

200g masla

125 g cukru

1 zoltko

przyrzadzanie:

ciasto zagniesc. nastepnie wysypac stolnice maka i rozwalkowac mase. (zagniatajac mase mozna do niej dodac takze troche kakao lub kolorowych perelek cukrowych, ciasteczka beda wowczas efektowniejsze :)

drobnymi foremkami lub szklanka wykroic ciasteczka, ulozyc je na formie wylozonej uprzednio papierem do pieczenia.

po ulozeniu przydac ciasteczkom guzikowy wyglad. najpierw wyciskujac nakretka od butelki lub kieliszkiem wewnetrzny okrag. nastepnie nakluwajac je drutem lub szpikulcem, tak aby powstaly w nich guziczkowe otwory: dwa, cztery, w zaleznosci od upodobania.

po upieczeniu ciasteczek na jasnozloty kolor, odstawic do ostygniecia. nastepnie przewlec je wstazka lub sznurkiem. stanowia doskonaly prezent, nie tylko dla innych ;)

cantuccini

2009-02-22T06:23:00.000-08:00

cantuccini

skladniki:

3 jajka

175 g cukru

450 g maki

1 lyzeczka proszku do pieczenia

250 g migdalow (w calosci, obranych)

starta skorka i sok z polowki niepryskanej pomaranczy

tluszcz do wysmarowania formy

maka do wysypania stolnicy

przyrzadzanie:

piekarnik nangrzac do 175° C. forme nasmarowac tluszczem.

jajka z cukrem wymieszac w duzej misce tak dlugo, az cukier rozpusci sie calkowicie. dodac utarta skorke oraz sok z pomaranczy.

do drugiej miski przesiac make i proszek do pieczenia, wymieszac.

zawartosc obu misek wymieszac ze soba, calosc zagniesc, dosypujac w razie potrzeby troche maki. do zagniecionego ciasta dodac migdaly.

na posypanej maka stolnicy uformowac 3 lub 4 waleczki, o srednicy okolo 5 cm. waleczki polozyc na blasze i piec w piekarniku przez okolo 35 miniut.

po uplywie zalecanego czasu wyjac ciasto z piekarnika i odstawic na troche. nastepnie, wciaz jeszcze cieple ciasto pokroic na kawaleczki o szerokosci mniej wiecej 1 cm. pokrojone kawalki ponownie ulozyc na blasze i piec przez okolo 10 minut.

gotowe juz cantuccini wylozyc do ostygniecia na ruszcie do pieczenia. doskonale nadaja sie do przechowywania w roznych puszkach. :)

cantuccini, bedace toskanska specjalnoscia, podawane sa do wina deserowego, kawy, herbaty, a takze lodow.

p.s. lasuchom posiadajacym delikatne uzebienie, chociaz oczywiscie nie tylko takowym ;) zaleca sie uprzednie umoczenie ciasteczka w kawie, herbacie etc.

sceny nowoczesnego spoleczenstwa - cz. V: austria

2009-02-22T06:19:00.001-08:00

elfriede jelinek

jak powszechnie wiadomo, wszystkie slynne wynalazki potrzebuja zapierajacej dech w piersiach legendy, a kawiarnia wiedenska nie stanowi wsrod nich zadnego wyjatku. rok jej powstania datuje sie na 1683, czyli okres, w ktorym wojska tureckiego wezyra kary mustafa zmuszone zostaly do odwrotu. pozostaloscia po wiedenskim oblezeniu okazalo sie miedzy innymi 500 (wg innych zrodel 50) workow z kawa, ktore podarowane zostaly polskiemu wywiadowcy, franciszkowi kulczyckiemu w zamian za jego niewatpliwe zaslugi wywiadowcze** podczas wojny. kulczycki jako jedyny wiedzial tez, ze worki te zawieraja kawe, a nie jak sadzono powszechnie karme dla wielbladow. koniec koncow wdzieczny urzad magistratu podarowal kulczyckiemu dodatkowo piekny dom znajdujacy sie nieopodal katedry swietego stefana jak rowniez 2000 guldenow na jego utrzymanie.

historycy do dzis nie sa zgodni co do faktu, ktora z postaci naprawde byla pierwszym zalozycielem kawiarni: polak kulczycki czy tez raczej armenczyk jan diodato. pewne jest jednak, ze pierwsza kawiarnia wiedenska nosila miano zur blauen flasche.

turecka mokka byla z poczatku zbyt gorzka w smaku i wiedenczycy nie zamierzali sie do niej przekonywac. z czasem jednak wynaleziono sposob, aby uczynic ja smakowita. dzieki wzbogaceniu zawartosci kawy miodem, mlekiem oraz lyzeczka bitej smietany trunek ten nabral smaku karmelowego cukierka, schelbiajac przy tym podniebieniom nawet najwybredniejszych wiedenczykow. dodatkowo domy kawowe zaczely nagminnie stosowac technike odcedzania kawy z fusow. w pozniejszym okresie prawdziwa furore zrobily rozne kawowe wynalazki jak np. mieszanka zwana wiener melange, tudziez klasyczny rogalik, tzw kipferl, bedacy dzielem piekarza wendlera, ktorego piekarnia miescila sie na grünnangergasse.

nowopowstale rzemioslo kawiarzy roslo powoli w sile, stwarzajac coraz to wieksze zagrozenie dla producentow bimbru. bylo to oczywiscie przyczyna licznych konfliktow.

pod koniec XVIIIw. wnetrze kawiarni wiedenskiej skladalo sie z luster, krysztalowych swiecznikow, stolu bilardowego, wielkiego zegara oraz niezliczonej ilosci porcelany. w wielu kawiarenkach znalezc mozna bylo rowniez prawdziwe lub imitowane stoliki z marmuru oraz fotele. kawiarnie otwierano zazwyczaj na rogu ulic, ofiarujac gosciom ciekawe widoki na zycie miejskie. za czasow panowania marii teresy rytual picia kawy rozpowszechnil sie wsrod wszystkich klas spolecznych. powstaly kawiarnie dostepne takze dla ubozszych sfer, a komisje przyzwoitosci pilnowaly, aby wszystko przebiegalo zgodnie z oczekiwanym trybem.

kongres wiedenski /1814-15/, majacy na celu nowy podzial europy trwal zapewne tyle czasu nie tylko z powodu niezgodnosci politykow, lecz takze dlatego, ze miasto oferowalo im niesamowita ilosc sali balowych, kawiarenek, tudziez innych atrakcji ;) austriacki ksiaze metternich nie omieszkal w sposob sprytny i szarmancki rowniez wykorzystac okazji, wysylajac swej ukochanej paczuszke kawy z dopiskiem: czarna jak diabel,goraca jak pieklo, slodka jak milosc - ty i kawa!

wkrotce rozpoczela sie era wielkich kawiarni, ktore staly sie podium dla scen ludzkiej komedii. coraz wiecej lokali zaczelo zastepowac salony literackie. w roku 1839 wieden mogl juz poszczycic sie 80 kawiarniami w miescie i okolo 50 na przedmiesciach. kazdy szanujacy sie wiedenczyk mial swoja ulubiona kawiarnie, w ktorej byl znany i z szacunkiem tytulowany przez kelnera o nienagannych manierach. w okresie biedermeierowskim panowie nabrali zwyczaju nie zdjemowania kapeluszy w lokalach.

meka wyboru pomiedzy roznymi rodzajami kawy nigdzie nie byla tak ogromna jak we wiedniu. mozna bylo tu zamowic kawe braun, schwarz, einspänner, melange, kapuziner etc.

tylko stali goscie siadywali zawsze przy tym samym stole i zamawiali to samo, otrzymujac dodatkowo ulubiona lekture bez potrzeby upominania sie o nia.

to wlasnie w tym okresie powstalo slynne krzeslo thonet, po raz pierwszy zamowione przez wlasciciela kawiarni w roku 1850. stol bilardowy i szachy okazaly sie doskonalymi dodatkami, umilajacymi czas bywalcom lokali. w bardziej dystyngowanych kawiarniach grajkowie grywali polke i walca na skrzypcach.

rzecza nieprawdopodobna jest wyliczenie wszystkich istniejacych slynnch kawiarni wiedenskich. do ciekawszych nalezaly café milani i café rebhuhn. byly one ulubionymi miejscami spotkan politykow austriackich i nie tylko. obecnie najslynniejsze sa café sacher i café demel, obie bezlitosnie konkurujace ze soba o laske publicznosci.

podobnie jak mialo to juz miejsce w innych europejskich metropoliach takze kawiarnie wiedenskie wzbudzaly podejrzenie wsrod wladz, obawiajacych sie zbytniego wzrostu konspiracji. wszedzie napotkac mozna bylo zatem szpiegow metternicha, ktorzy napawajac sie kawa i lektura cenzurowanej prasy czuwali nad zbyt wolna wymiana mysli wsrod bywalcow lokali. jednakze liberalne sily przedwiosnia nie pozwolily sie zniewolic i spotykaly sie w kawiarni ignaza neunera, do ktorej zagladali rowniez tacy pisarze jak grillparzer czy tez stifter.

w roku 1847 zalozono kawiarnie, w ktorej na przekor wszelkim szpiegom zbierala sie umyslowa elita owczesnego wiednia. w café griensteidl, pod niskim sklepieniem, posrod czarnych od sadzy murow przesiadywali zarowno pisarze jak i artysci, aktorzy teatru zamkowego oraz dziennikarze wolnej lewicowej prasy robotnikow. gdy w roku 1897 zamknieto kawiarnie literacka, karl kraus napisal: nasza literatura stala sie bezdomna.

klaus maria brandauer

wiedenska bohema nie czekala jednak zbyt dlugo i przeprowadzila sie do innych kawiarni. kolejnym domem literatow stala sie café central, oferujaca 200 gazet z wszystkich krajow swiata. od roku 1868 do 1939 byla ona magnesem dla ludzi, ktorych alfred polgar opisal w ten sposob: sa to ludzie, szukajacy samotnosci, do ktorej celebrowania konieczne im towarzystwo.

pod koniec pierwszej wojny swiatowej austriacki agent bezpieczenstwa doniosl ministrowi spraw zewnetrznych, ze w rosji szykuje sie grozna rewolucja. minister zbagatelizowal sprawe odpowiadajac z usmiechem: alez bzdura, ktoz by mial te rewolucje przeprowadzic? bo chyba nie ma pan na mysli tego niepozornego pana bronsteina z café central? mezczyzna o ktorym mowa nosil wasy i prowadzil ozywiona korespondencje o tresci wysoce socjalistycznej, pogrywajac przy tym w szachy. wkrotce potem ow niepozorny bronstein stanal na czele armii czerwonej wszczynajac rewolucje pazdziernikowa. z ta tylko roznica, ze w moskwie nazywal sie leo trocki.

na przelomie wiekow we wiedniu powstal calkiem nowy typ kawiarnianego bywalcy: melancholijny intelektualista, dla ktorego bywanie w kawiarni jednoznaczne bylo z pogladem na swiat, pogladem, oznaczajacym ignorowanie swiata. alfred polgar ujal te postawe w nastepujacy sposob, piszac o café central: jest to pewnego rodzaju azyl dla ludzi, ktorzy odczuwaja silna potrzebe zabijania czasu, tylko po to, aby on nie zabil ich.

hilde spiel cenila wysoce kulturowa role kawiarni piszac: w zamglonej atmosferze wiedenczycy osiagneli stan idealnego zawieszenia, odpowiadajacy ich permanentnej ucieczce przed rzeczywistoscia i ukrytym lekom egzytencjalnym.[...] bedac w kawiarni nie bylo sie przeciez ani w domu ani na swiezym powietrzu.

towarzyski tryb zycia wiedenskim bywalcom byl raczej obcy, znajmosci zas plytkie i powierzchowne. reasumujac stwierdzic mozna, ze wiedenskie kawiarnie z pewnoscia trudno nazwac matka europejskich lokali, niezaprzeczalnym pozostanie jednak ich wplyw na pozniejsze ksztaltowanie stylu kawiarnianego w pozostalych metropoliach europejskich.

era klasycznej, kosmpolitycznej instytucji, jaka byly kawiarnie wiedenskie dobiegla ostatecznie konca wraz z wkroczeniem hitlera do austrii w roku 1938. jedynie café havelka, mieszczaca sie przy dorotheagasse stanowila po drugiej wojnie swiatowej centrum spotkan uciekinierow i utalentowanych melancholikow takich jak np. anadré heller czy tez helmut qualtinger. do dzis kawiarenka z godnoscia odpiera turystyczne naloty.

boris bukowski

zrodlo: teufl, clauss: coffee; wyd. zabert sandmann.

**otoz najprawdopodobniej kulczycki byl ni mniej ni wiecej jak tylko asem wywiadu polskiego. jamesem bondem i kapitanem klossem zarazem. pod pretekstami handlowymi panoszyl sie on w turcji, byl zawsze tam, gdzie dzialo sie cos interesujacego, a sobieski dziwnym trafem zawsze doskonale wiedzial o wszelkich wydarzeniach. dodac trzeba rowniez, ze kulczycki biegle wladal kilkoma jezykami, w tym rowniez dialektami tureckimi. sowicie oplacano go z kasy krolewskiej, wlasciwie do dzis dnia nie do konca wiadomo za co. poza tym mial on przywilej wyboru lupow jako jeden z pierwszych, co wowczas nie bylo rzecza tak oczywista. calosc tworzy zatem sliczna teorie spiskowa, chociaz warto nadmienic, ze kulczyckiego - podobnie jak i kapitana klossa - nigdy za reke nie zalapano :)

sceny nowoczesnego spoleczenstwa - cz. IV: niderlandy

2009-02-22T06:17:00.000-08:00

koffiehuis

epoka kawy w niderlandach rozpoczela sie wraz z chwila pojawienia sie pierwszych workow kawy gatunku java w amsterdamskim porcie. wprawdzie domy kawy w den haag istnialy juz duzo wczesniej /1663, 1664/, ale dopiero kawa, pochodzaca ze skolonizowanych wysp indonezyjskich pozwolila na korzystny rozwoj interesow. w niederlandach nigdy nie odnotowano konfliktow pomiedzy przeciwnikami a wielbicielami tego napoju. spektakularne zakazy, jakie nakladano w innych krajach, bylyby w niderlandach nie do pomyslenia.

przytulne pokoiki, w ktorych niderlandczycy pijali swa kawe przyozdabiano roznymi przedmiotami, manifestujacymi dobrobyt jak np. srebrne talerze, wyszukana porcelana, kosztowne obrazy olejne, itd. hold kawie skladano rowniez w inny sposob. ciekawym przykladem sa tu biesiadujacy przy tzw. dröppelminna pisarze i lekarze, spiewajacy hymny pochwalne, ktore opiewajaly nowy napoj.

po dzis dzien bruine kroegen w amsterdamie chelpia sie niezmiennie bogata drewniana obudowa i karmelowym odcieniem scian, bedacego efektem tysiecy spalonych cygar i papierosow.

w miejsce barokowych pijatyk i pohulanek na obrazach owczesnych malarzy pojawily sie przyzwoite i skromne kawowe spotkania przy rodzinnym stole.

niderlandczycy pozostali do dzis wielkimi wielbicielami kawy, plasujac sie na dumnym, piatym miejscu w rankingu swiatowego spozycia owego napoju.

podobnie jak niemcy holendrzy preferuja obecnie kawe filtrowana.

zrodlo: teufl, clauss: coffee; wyd. zabert sandmann.

sceny nowoczesnego spoleczenstwa - cz. III: francja

2009-02-22T06:15:00.000-08:00

voltaire, diderot, d'alambert, la harpe, condorcet, au café le procope, XVIII w.

w odroznieniu od londynskich i amsterdamskich lokali, gdzie pilnie zawierano wszelkiego rodzaju umowy czy tez od weneckiej bottega del caffe, w ktorej oddawano sie slodkiemu nicnierobieniu, kawiarnia francuska byla miejscem, jednoczacym w sobie zarowno pasje, namietnosci jak i duchowe esprit.

pierwszy paryski lokal powstal juz w roku 1689, a jego zalozycielem byl drobny sprzedawca lemoniady, sycylijczyk francesco procopio dei coltelli. kawiarnia ta, usytuowana w paryskiej dzielnicy saint-germaine, zdumiewala elegancja i przepychem wystroju wnetrz, zarezerwowanych wowczas wylacznie dla salonow oraz palacow arystokratycznych. pomieszczenia kawiarni, ktore uprzednio pelnily funkcje lazni, wyposazone byly w wysokie pozlacane lustra, kosztowne tapety, marmurowe stoliki oraz krysztalowe zyrandole. café le procope laczyla w sobie dwie cechy charakteryzujace kawiarnie francuska, wysmienicie nadawala sie bowiem zarowno do milosnych spotkan jak i konspiracyjnych knowan.

panowie zapraszali tu swoje damy, ktore oprocz goraco pozadanej mokki mogly napawac sie rownie wyszukanym asortymentem wszelakich likierow, wyrafinowanych ciast oraz lodow. owczesne potegi umyslowe takie jak voltaire, rousseau, diderot z luboscia zamawialy tu swa kawe, podobnie jak czynili to pozniej karl marx, robespierre, heinrich heine, czy tez richard wagner.

w roku 1710 do francji dotarly pierwsze dostawy kawy pochodzace z wyspy bourbonskiej /nazywana od roku 1793 la réunion/, w efekcie czego ceny kawy ulegly znacznemu spadkowi. juz wkrotce caly paryz spotykal sie w kawowych ogrodach palais royal, a samej kawie nadano status modnego napoju, przy ktorym przeprowadzanie stylowych konwersacji oraz intelektualnych dysput nalezec zaczelo do dobrego tonu.

sto lat po otwarciu café le procope, w roku 1789, slawe w paryzu zyskala inna kawiarnia znana pod nazwa café foy. swa popularnosc lokal ten zawdzieczal przede wszystkim dziennikarzowi camille demoulins, ktory wchodzac na stol i nawolujac lud paryski do chwycenia za bron, uczynil z café foy jedna z glownych scen francuskiej rewolucji.

cesarz napoleon uwielbial kawe pasjami i jak na wprawionego wojaka przystalo pil ja litrami. zabronil jednakze sprowadzania jej podczas blokady kontynentalnej, wymierzajac w ten sposob cios przeciwko eksportowi artykulow kolonialnych z anglii.

po upadku napoleona pod oslawionym waterloo, caly paryz popadl w kawowe szalenstwo. otworzono okolo 4000 kawiarni, usytuowanych wowczas glownie przy wielkich nowoczesnych bulwarach. restauracje kawiarniane staly sie ulubionym miejscem biesiadowania smakoszy.

w okresie belle époque nowopowstale hotele szczycily sie pieknymi tarasami kawiarnymi, piwiarniami oraz salami balowymi. w latach 20 XIXw. kawiarenki na montparnasse byly ulubionym miejscem spotkan srodowisk artystycznych. przesiadywaly tu takie osobowosci jak pablo picasso, josephine baker czy tez ernest hemingway.

po zakonczeniu drugiej wojny swiatowej simone de beauvoir i jean paul sartre obwolali kawiarnie w saint-germain scena egzystencjalistow. oczywiscie zarowno café aux deux magots jak i café de flore juz dawno utracily swa intelektualna atmosfere, lecz wciaz jeszcze najpiekniejsze milosne historie zaczynaja sie przy jakims chwiejnym, paryskim stoliku.

zrodlo: teufl, clauss: coffee; wyd. zabert sandmann.

sceny nowoczesnego spoleczenstwa - cz. II: anglia

2009-02-22T06:13:00.000-08:00

londynska kawiarnia pod koniec XVII w.

w polowie XVII wieku monopol karczm i gospod w anglii ulegl znacznemu zachwianiu. w duzej mierze przyczynil sie do tego pewien turecki imigrant o nazwisku jacob, ktory w roku 1650 otworzyl w oxfordzie slynny angel coffee house, bedacy wowczas pierwsza kawiarnia na wyspie. pol wieku pozniej w samym tylko londynie istnialo juz 3000 kawiarni, a w 1720 liczba ich ulegla potrojeniu.

przez okolo 100 lat anglia byla najwiekszym konsumentem kawy, zanim ulegla bezgranicznie herbacianej pasji. wielu uczonych chwalilo wowczas dobroczynna zasluge kawiarni, ktore kuszac licznych bywalcow swymi dobrodziejstwami, przyczynily sie do oproznienia tawern, pubow i gin palaces. alkoholowe lobby protestowalo jak umialo i bronilo sie zajadle wscieklymi pamfletami przeciwko wyrafinowanej, kawowej konkurencji.

pierwszym zachodnim monarcha, jakiemu dane bylo poczuc wladze kawowego imperium byl krol charles II (1630-1685). monarcha wielce rozgniewany malo pochlebnymi pogloskami, jakie krazyly w kawiarniach na temat rodziny krolewskiej, wydal w roku 1675 nakaz zamkniecia wszystkich coffee houses. jednakze w obliczu licznych gwaltownych prostestow jego wysokosc zmuszony byl juz po 11 dniach odwolac ow nakaz i otworzyc na powrot wszystkie kawiarnie.

z biegiem czasu coffee house stal sie kipiacym zyciem centrum angielskiego spoleczenstwa. przejal on rozne funkcje, bedac rownoczesnie redakcja gazety, gielda wiadomosci, klubem wszelkiej masci debat i dywagacji, czy tez najzwyklejsza poczta. to tutaj lekarze i szarlatani przyjmowali swych pacjentow, tutaj zawierano umowy i zatrudniano nowych pracownikow. wkrotce kawiarnie zyskaly miano penny universities, gdyz juz za twopence otrzymac mozna bylo filizanke cauffee, godzinami napawajac sie nia przy cieple kominka, czytajac wylozone gazety i debatujac az po blady swit. oczywiscie owczesne lokale nawet w polowie nie dorowynwaly komfortem wspolczesnym kawiarniom. dym z fajek wdzieral sie bywalcom w oczy i powodowal lzawienie.

z czasem kazda grupa spoleczna i zawodowa miala swoj ulubiony coffee house. w turk's head zbierali sie literaci na czele z samuelem johnsonem, kupcy natomiast najchetniej zawierali swe umowy w kawiarni garraway's, w wyniku czego kawiarnia ta do dzis uznawana jest za kolebke londynskiej gieldy papierow wartsciowych. takze najwiekszy na swiecie koncern ubezpieczeniowy lloyds mial se poczatki w londynskiej kawiarni na tower street, otworzonej przez edwarda lloyda w roku 1688. to tutaj zbierali sie maklerzy portowi, handlarze i kapitanowie.

jednakze juz w roku 1750 zlota era kawiarni dobiegala w angliii konca. przyczyna owego rozwoju wydarzen byla glownie sytuacja gospodarcza. anglicy zmuszeni byli zastapic kawe bardziej ekonomicznym trunkiem, czyli herbata, sprowadzana wowczas z chin. rowniez pozniejsze, herbaciane plantacje w indiach przyczynily sie w znacznej mierze do herbacianej popularnosci w anglii.

zrodlo: teufl, clauss: coffee; wyd. zabert sandmann.

sceny nowoczesnego spoleczenstwa - cz. I: wlochy

2009-02-22T06:12:00.001-08:00

antico caffé del greco, via dei condotti, roma.

czy istnieje cos bardziej niewinnego od zwyklej filizanki kawy? a mimo to dla wspolczesnego czlowieka niezwykle trudnym do wyobrazenia jest fakt, iz tzw. wino islamu okolo 300 lat temu moglo zrewolucjonizowac i odmienic na zawsze konserwatywne oblicze europejskiego kontynentu. z poczatku saczylo sie ono bardzo wolno, stopniowo, kropla za kropla, przesiakajac do zachodniej cywilizacji, aby w chwile pozniej nabrac ogromnego tempa i rozprzestrzenic sie niczym sredniowieczna zaraza. juz niebawem europejskie kawiarnie mialy stac sie kolebka wspolczesnosci i nie bedzie w tym stwierdzeniu ani cienia przesady.

pierwsza kawiarnia pojawic sie miala juz w roku 1640 w bogatym miescie kupieckim, wenecji. w nastepstwie tego wydarzenia na placu swietego marka kolejne gospody i karczmy zamienialy sie powoli w przytulne kawiarnie. wowczas wenecja chelpila sie jeszcze mianem krolowej morz oraz slawa grzesznego bajorka pelnego orientalnych rozkoszy. pierwsze kawiarnie byly skromnymi pomieszczeniami, pozbawionymi okien, wyposazonymi w drewniane lawki oraz slabe oswietlenie. przed poludniem spotykali sie tutaj kupcy, podrozujacy, prawnicy oraz lekarze. okolo poludnia zjawiali sie robotnicy, wieczorem artysci, ludzie napawajacy sie nocnym zyciem i oczywiscie kurtyzany. wenecjanie w blyskawicznym tempie uzaleznili sie od mokki, a ciemnoskorzy handlarze uliczni niemalze na kazdym rogu trudnili sie sprzedaza caffè turco. slynna caffè florian w wenecji, w ktorej czestym gosciem byl rowniez pewien osobnik o nazwisku casanova, swa uroda i blaskiem przewyzszala tureckie kawiarenki, na ktorych sie uprzednio wzorowala. honoré de balzac, pochalniajacy dziennie ponoc 60 filizanek kawy, opisal pozniej wyglad caffè florian jako niemozliwe do zdefiniowania wnetrze. w czasach wspolczesnych caffè florian jest juz tylko pulapka dla turystow, a grzeszne pozostaly jedynie ceny.

zadna inna kawiarnia swiata nie moze poszczycic sie tak wysmienitym i licznym zbiorem gosci, jakim chelpi sie rzymska antico caffè del greco, znajdujaca sie przy via dei condotti 86 w rzymie. w tych miniaturowych pomieszczeniach przy marmurowych stolikach zasiadaly takie osobistosci jak goethe, liszt, gogol, mendelssohn, stendahl.

caffè pedrocchi w padwie byc moze nie ma w swej historii tylu znamienitych osob, lecz mimo to okreslana jest mianem swiatyni. nazwe te zawdziecza swemu wnetrzu, ktore przepelnione kolumnami i balustradami, w wysmienity sposob oddaje namietnosc wlochow do tego magicznego trunku. zaden inny narod bowiem nie urzadzal w XIX w. kawiarni z takim rozmachem i przepychem z jakim czynili to sympatyczni poludniowcy. i bez wzgledu na miejsce, w ktorym napawaja sie oni kawa, czy jest to obskurny bar dworcowy czy tez raczej jeden z pysznych turynskich kawiarnianych palacow, kazdy wloch przekonany jest w glebi swego serca, ze wloska kawa jest jedyna, mozliwa do przelkniecia substancja.

zrodlo: teufl, clauss: coffee; wyd. zabert sandmann.

zupa pomidorowa z krewetkami

2009-02-22T06:10:00.001-08:00

frühstück mit nautiluspokal und krebsen, william van aelst, ok 1661.

skladniki:

150 g bialego pieczywa

1 cebula

2 zabki czosnku

800 g pomidorow

200 g krewetek

500 ml bulionu

1 lyzka stolowa koncentratu pomidorowego

2 lyzki stolowe oliwy

1 lyzka stolowa soku z cytryny

1 suszona papryczka chili

posiekana nac z pietruszki /peczek/

sol, pieprz

przyrzadzanie:

chleb obrac ze skorki, nastepnie pokroic w kostke i zamoczyc w letniej wodzie.

pomidory odparzyc, obrac ze skorki, pokroic w cwiartki i zmiksowac.

cebule oraz czosnek obrac i drobno pokroic.

w glebszym garnku rozgrzac oliwe, podsmazyc na niej cebule, czosnek oraz papryczke. do podsmazonych warzyw dodac zmiksowane pomidory, wycisniete pieczywo, bulion oraz koncentrat pomidorowy. doprawic pieprzem i sola.

krewetki wraz z dodatkiem polowy ilosci pietruszki smazyc na rozgrzanej oliwie przez okolo 2-3 minuty.

zupe doprawic sokiem z cytryny i podawac, dekorujac ja krewetkami oraz pozostala iloscia pietruszki.

anty kac owo

2009-02-22T06:08:00.000-08:00

skladniki:

200 ml soku z marchwi

400 ml soku pomidorowego

(oba bardzo dobrze schlodzone)

sol

pieprz

sol selerowa (mozna uzyc tez galazki natki z selera)

tabasco

sos worchestershire

przyrzadzanie:

skladniki wymieszac, przyprawic, gotowy mix wlac do szklanek z kilkoma kostkami lodu.

zycze wam szybkiego powrotu do rzeczywistosci ;)

zrodlo: erotic food; lange, furtmayer.

poires cuites au vin rouge

2009-02-22T06:07:00.001-08:00

still life with a ginger jar and eggplants, paul cezanne, 1890/94.

skladniki:

8 gruszek

150g cukru w kostkach

1 laska cynamonu

2 laski vanilii

2 gozdziki

5 ziaren pieprzu

2-3 lyzek stolowych galaretki porzeczkowej

1 butelka czerwonego wina

przyrzadzanie:

gruszki obrac, postawic w rondlu ogonkiem do gory :)

dodac cukier, przyprawy oraz galaretke, podlac winem i gotowac przez okolo 20 minut na duzym ogniu.

po wyjeciu gruszki pozostawic do ostygniecia a nastepnie serwowac, dekorujac listkiem miety lub skorka z pomaranczy etc.

(4 osoby)

kawowo

2009-02-22T06:05:00.001-08:00

object, meret oppenheim, 1936.

skladniki:

3/4 filizanki brazowego cukru

6 gozdzikow

6 cienkich plasterkow skorki z niepryskanej pomaranczy

3 laski cynamonu

6 lyzek stolowych kawy

6 filizanek wody

przyrzadzanie:

w duzym garnku zagrzac (nie zagotowywac) wode, cukier, gozdziki oraz laski cynamonu. dodac kawe.

calosc gotowac mniej wiecej 3 minuty na malym ogniu, a nastepnie przelac przez sitko.

podawac w filizankach udekorowanych kawaleczkiem pomaranczowej skorki.

(6 osob)

ossobuco, czyli duszona gicz cieleca

2009-02-22T06:04:00.001-08:00

the kitchen maid, pieter cornelisz van ryck, 1628.

skladniki:

gicz cieleca (4 plastry, pojedyncza waga okolo 250g)

1 zabek czsonku

2 sredniej wielkosci cebule

2 lyzki stolowe oliwy

1/2 l bialego wina (np. vernaccia)

1/2 listka laurowego

4 lyzki stolowe swiezo pokrojonych ziol (bazylii, rozmarynu, szalwii, oregano)

1 lyzeczka maki ziemniaczanej

3 lyzki stolowe rosolu

1 lyzka stolowa swiezo pokrojonej pietruszki

sol

pieprz

przyrzadzanie:

gicz cieleca pokroic na grube plastry (polecam jednak poprosic o pokrojenie miesa profesjonalnych ekspedientow w sklepie ;) , oplukac i osuszyc. cebule i czosnek obrac. cebule pokrajac drobno, czosnek przecisnac przez praske.

oliwe rozgrzac w brytfannie, nastepnie obsmazyc w niej mieso, posypac sola i pieprzem. dodac cebule.

wino (okolo 3/4 ilosci), czosnek, listek laurowy oraz polowe ziol dodac do miesa. calosc dusic na malym ogniu przez okolo 1,5 - 2h, polewajac od czasu do czasu mieso powstalym sosem.

nastepnie mieso wyjac i odstawic pod przykryciem w cieple miejsce.

sos przelac przez sitko, po czym wlac z powrotem do brytfanny. dodac reszte bialego wina. calosc podgotowac tak, aby ilosc sosu zmniejszyla sie mniej wiecej o polowe. bulion wymieszac z maczka ziemniaczana, dodac do sosu. calosc zagotowac, zwazajac przy tym, aby sos nabral smietanowej konsystencji.

do gotowego sosu wsypac reszte ziol, doprawic pieprzem oraz sola.

mieso wlozyc na krotko do brytfanny w celu podgrzania.

duszona gicz podawac z warzywami, polenta lub bialym pieczywem.

gnocchi

2009-02-22T06:02:00.001-08:00

skladniki:

1kg maczastych ziemniakow

1 jajko

250 g maki

1 peczek lisci szalwii

80 g masla

50 g parmezanu ( w calosci)

sol

pieprz

przyrzadzanie:

ziemniaki dokladnie wyszorowac. ugotowac w lupinkach w garnku z niewielka iloscia wody pod przykryciem przez okolo 30 minut. nastepnie ziemniaki odcedzic, a po lekkim ostygnieciu obrac. obrane ziemniaki przecisnac przez praske lub sito. odstawic do ostygniecia, po czym dodac jajko oraz make.

calosc dobrze wymieszac, przelozyc na stolnice i wyrobic zen ciasto. uformowac waleczki grubosci palca. waleczki pokrajac na drobne kawalki, wielkosci mniej wiecej orzecha laskowego. kazdy kawalek przycisnac obustronnie delikatnie widelcem, tak, aby powstala forma muszelki. w ten sposob wyrobione gnocchi pozostawic na kwadrans do obeschniecia.

gnocchi wrzucic do wrzacej, osolonej wody. gotowac przez 5 minut. po ugotowaniu wyjac cedzakowa lyzka.

w miedzyczasie liscie szalwii umyc i osuszyc. na wiekszej patelni rozpuscic maslo. nastepnie dodac liscie szalwii, bardzo krotko je podsmazajac. do masla szalwiowego na patelni dodac gnocchi. calosc przyprawic do smaku i posypac swiezo startym parmezanem.

podawac z bialym, lekkim, wytrawnym winem.

baileys

2009-02-22T06:00:00.000-08:00

skladniki:

100 g - 120 g cukru

2 x 200 ml smietany /wysokiej jakosci/

200 ml whisky

1 jajko

1 tabliczka czekolady /noisette/

1 lyzeczka zmielonych ziaren kawy /najlepiej espresso/

4 karmelowe cukierki /najlepiej werther's original/ lub syrop karmelowy

przyrzadzanie:

200 ml smietany, jajko, cukier, czekolade, kawe oraz cukierki /evtl. syrop/ rozpuscic w rondlu na malym ogniu i gotowac przez okolo 10 minut. nastepnie zdjac z ognia i dodac reszte smietany oraz whisky.

écureuils, czyli wiewiorki a la lautrec ;)

2009-02-22T05:58:00.000-08:00

autoportret, henri de toulouse-lautrec, 1880.

jesli udalo sie panstwu upolowac jesienna pora kilka wiewiorek, nalezy je wybielic oraz wypatroszyc. nastepnie zawinac w platki boczku i podsmazyc w rondlu na znakomitej jakosci masle. gdy mieso nabierze zlocistozoltej barwy, nalezy je posolic, a nastepnie przykryc i ugotowac na malym ogniu. w celu zachowania pysznego orzechowego posmaku miesa, zaleca sie nieuzywanie zadnych innych dodatkowych przypraw.

zrodlo: l'art de la cuisine, lausanne 1966. /przepisy kulinarne henri de toulouse-lautrec utrwalone pisemnie przez jego przyjaciela maurice joyant/.

nad niemnem

2009-02-22T05:57:00.001-08:00

salon korczynskiego domu rozbrzmiewal teraz muzyka skrzypiec i fortepianu. pani emilia po calogodzinnym przebywaniu wyobraznia w egipcie i zjedzeniu paru lyzek rosolu uczula sie znowu tak cierpiaca i smutna, ze zapotrzebowala jakiejkolwiek rozrywki, jakiejkolwiek moralnej podniety. czerpala je niekiedy w usposobieniach podobnych z muzyki orzelskiego. uszczesliwiony wezwaniem przez terese przyniesionym mu, stary z pomoca corki ubral sie co najpredzej i wraz z nia na dol zszedlszy, z rozkosza wygrywal teraz jedna po drugiej dlugie i zawile kompozycje. justyna akompaniowala mu wprawnie, dokladnie i jak od dawna juz bywalo, obojetnie, prawie machinalnie. trwalo to dobra godzine. orzelski, niezmordowany, zachwycony, rozmarzone oczy topil w rozciagnietej za oknami gestej zieleni ogrodu, wysubtelnial sie, pieknial, unosil sie czasem na palcach nog, jakby mial wnet oderwac sie od ziemi. justyna stawala sie przeciwnie coraz bledsza, rysy jej sztywnialy, oczy gasly, kilka razy ziewnela glosno, czego jednak orzelski, ekstaza porwany, nie spostrzegl. niezmiernie trudnymi i mistrzowsko wykonanymi pasazami zakonczyl czwarta czy piata z rzedu odegrana kompozycje i koniec smyczka do blogo usmiechnietych ust przykladajac, z rozkosznym cmoknieciem wymowil:

- caca nokturnek! prawda, justysiu? cukierek! a teraz te ... moze sobie rapsodie zagramy ... dobrze?

i juz skrzypce pod pulchna brode podlozywszy, okraglym ruchem ramienia smyczkiem w powietrzu powiodl i na struny spuscic go mial, a justyna cierpliwie, bierna, ze spuszczonymi powiekami, palce swe ku wlasciwemu miejscu klawiatury kierowala, kiedy w progu w przedpokoju zjawila sie marta. nie zwazajac wcale, ze czyni przerwe w domowym koncercie, oznajmila ona, ze z podaniem obiadu na powrot benedykta oczekiwac bedzie, a tymczasem dla tych, ktorzy sie czuja glodni, sniadanie podac kazala.

uslyszawszy wyraz: sniadanie, orzelski jakby sie ze snu obudzili chwile tylko jeszcze ze smyczkiem, na struny opuszczonym, osowialymi oczami za odchodzaca marta popatrzal. potem ostroznie, z pieczolowitoscia troskliwej piastunki, skrzypce swe w podluznym pudle skladajac, z innym nieco jak wprzody, lecz rowniez blogim usmiechem zamruczal:

- sniadanie! o! dobra rzecz sniadanie! z rana przy kawie, tylko troszke sucharkow zjadlem! zeby to panna marta tego syrka dla z kminkiem i szyneczki... bo bifsztyk u nas robia nie te...

i z tymi slowy, wyprostowany, i okragly zoladek naprzod podajac, usmiechniety, szczesliwy, do sali jadalnej wszedl, a po chwili przy stole juz siedzial z serweta na piersi rozpostarta i nad talerzem szynki, ktora z taka sama starannoscia i uwaga, z jaka na skrzypcach wygrywal pasaze i trele, oblewal i zaprawial oliwa i musztarda.

eliza orzeszkowa

lasagne al forno

2009-02-22T05:55:00.001-08:00

pates, studio nouvelles image.

skladniki:

sos bolonski

100 g boczku

1 duza cebula

1 duza marchew

1 seler korzeniowy

100 g masla

300 g mielonego miesa z wolowiny

1 czubata lyzka stolowa koncentratu pomidorowego

kawaleczek niepryskanej skorki z cytryny

1/8 l bialego wina

okolo 1/2 l bulionu

szczypta galki muszkatalowej

2 lyzki stolowe smietany

sol, pieprz

sos beszamelowy

4 lyzki stolowe masla

3 lyzki stolowe maki

1/2 l mleka

sol, bialy pieprz

poza tym

500 g platkow makaronu lasagne

sol

100 g tartego parmezanu /swiezego oczywiscie/

5 lyzek stolowych masla

przyrzadzanie:

cebule, marchew i seler oczyscic, obrac i pokroic w drobna kostke.

maslo rozgrzac na patelni, dodac boczek i pokrajane warzywa. lekko poddusic. dodac mieso mielone, calosc podsmazyc. na zakonczenie doprawic koncentratem i skorka z cytryny.

nastepnie dolac wino, calosc lekko zagotowac. podlac bulionem, zostawiajac jego nieznaczna czesc na pozniej. przyprawic sola, pieprzem i galka muszkatalowa. potrawe dusic pod przykryciem na malym ogniu przez okolo 1 h - 1,5 h. od czasu do czasu przemieszac, ewentualnie podlac pozostalym bulionem.

w miedzyczasie przygotowac sos beszamelowy. rozpuscic maslo w garnku, na bardzo malym ogniu. dosypac maki, mieszajac podsmazyc. w momencie, gdy maslo i maka sie wymieszaja i zaczynaja lekko sie pienic nalezy zdjac garnek z ognia. stopniowo dolewac mleka, bez przerwy mieszajac.

powstaly sos energicznie zamieszac i gotowac pod przykryciem na malym ogniu przez okolo 10 minut.

platki lasagne gotowac okolo 7 minut w slonej wodzie. nastepnie odcedzic, odstawic na chwile do obeschniecia. rozlozyc na reczniku kuchennym do czasu ich ponownego uzycia.

duza prostokatna forme do zapiekania /30-40 cm/ wysmarowac tluszczem. piekarnik nastawic na temperature 200°C.

sos beszamelowy doprawic sola oraz pieprzem. odstawic.

sos bolonski zagotowac po raz ostatni na chwile przed zdjeciem go z ognia. wyjac z niego skorke z cytryny. na zakonczenie dolac smietany i w zaleznosci od upodobania doprawic ponownie.

posmarowana maslem forme wylozyc jedna warstwa platkow lasagne. na nie polozyc warstwe sosu bolonskiego oraz beszamelowego. posypac parmezanem. nastepnie ponownie ulozyc platki lasagne, warstwy sosu etc. w ten sposob ukladac warstwy, uwazajac, aby ostatnia warstwa skladala sie z sosu beszamelowego i parmezanu.

calosc ukoronowac platkami z 3 lyzek stolowych masla. wstawic do piekarnika. piec przez okolo 20-25 minut.

(4 osoby)

pomaranczowa czekolada

2009-02-22T05:53:00.000-08:00

milk drop coronet, harold e. edgerton, 1957.

skladniki:

250 ml mleka

2 lyzki stolowe kakao

1 pomarancza

odrobina miodu

przyrzadzanie:

pomarancze przekroic i wycisnac z niej sok. uzyskany sok wlac do szklanki, dodac mleko, dosypac kakao. wedle upodobania dodac odrobine miodu.

ameryka

2009-02-22T05:51:00.000-08:00

coffee and cigaretts, jim jarmusch, 2003.

- jak to? - powiedzial karl - w ciagu dnia jest pan sprzedawca, a w nocy pan studiuje?

- tak - powiedzial student - inaczej sie nie da. probowalem juz wszystkiego, czego tylko bylo mozna, ale ten tryb zycia jest jeszcze najlepszy. kilka lat temu bylem studentem, w dzien i w nocy, ale przy tym niemal sie zaglodzilem, spalem w brudnej, starej dziurze i w moim owczesnym ubraniu nie mialem odwagi wejsc do sali wykladowej. ale to juz minelo.

- a kiedy pan sypia? - spytal karl i popatrzyl na studenta ze zdumieniem.

- tak, kiedy sypiam! - powiedzial student. - sypiac bede wtedy, kiedy skoncze studia. na razie pije czarna kawe. - odwrocil sie, wyciagnal spod stolu wielka butelke, nalal z niej czarnej kawy do malej filizanki i wlal ja w siebie tak szybko, jak lyka sie lekarstwo, zeby poczuc mozliwie najmniej jego smak.

- doskonala rzecz czarna kawa - powiedzial student - szkoda, ze jest pan tak daleko i nie moge pana poczestowac.

franz kafka, ameryka, przekl. j. kydrynski, wyd. czytelnik 1967.

fragole all´aceto balsamico

2009-02-22T05:49:00.000-08:00

fruit and vegetable seller, claes van heussen, 1630.

skladniki:

500 g swiezych truskawek

3-4 lyzek stolowych aceto balsamico (najlepszej jakosci)

3 lyzki stolowe cukru

przyrzadzanie:

truskawki obmyc, oczyscic, w zaleznosci od wielkosci owocu przekroic wpol lub pokroic w cwiartki. ulozyc na talerzykach.

pokropic octem, posypac cukrem.

odstawic na 2 godziny w chlodnym miejscu.

przed podaniem udekorowac listkami miety.

(4 osoby)

nadziewane piersi z kurczaka

2009-02-22T05:48:00.001-08:00

fork, andre kertesz, 1928.

skladniki:

4 filety z piersi kurczaka

1/2 czerwonej papryki

2 zabki czosnku

60 g mozzarelli

bazylia

sol, pieprz bialy i cayenne

1-2 lyzek stolowych tluszczu

przyrzadzanie:

mieso umyc, oczyscic. w kazdym filecie wyciac mala kieszen.

papryke oczyscic, naciac wzdluz, wypestkowac, drobno pokroic w kostke. bazylie umyc, posiekac i odlozyc na bok. czosnek obrac i przecisnac przez praske. mozarelle odsaczyc i pokroic w drobna kostke.

skladniki do farszu wymieszac ze soba. mocno doprawic pieprzem, sola. kieszenie napelnic farszem, spiac wykalaczkami.

filety mozna dodatkowo natrzec sola i pieprzem z wierzchu.

mieso smazyc na rozgrzanym uprzednio tluszczu przez okolo 6 minut z kazdej strony. posypac posiekana bazylia.

podawac z bagietka i salata zielona.

(4 osoby)

2009-02-22T05:45:00.002-08:00

salad caprese, soulayrol/chauvin.

skladniki:

500 g pomidorow

2 opakowania mozarelli

2 lyzki stolowe aceto balsamico /wg upodobania oczywiscie, wersja oryginalna obywa sie doskonale bez niego/

4 lyzki stolowe oliwy /extra vergine/

swieza bazylia, jednak rownie dobrze mozna uzyc suszonej (btw. najlepiej smakuje zerwana ukradkiem z sasiedniego balkonu/ogrodka ;)

sol, pieprz

przyrzadzanie:

pomidory umyc, pokroic w plasterki. mozarelle odcedzic i rowniez pokroic w plasterki. pomidory ukladac na talerzu na przemian z mozarella.

ocet wymieszac z pieprzem i sola, nastepnie dodac oliwy.

powstalym sosem pokropic soczyscie pomidory z mozarella. udekorowac liscmi bazylii.

podawac z bagietka.

w zaleznosci od upodoban salatke mozna rowniez posypac cebula.

chili con carne

2009-02-22T05:45:00.001-08:00

skladniki:

500 g miesa mielonego (najlepiej wolowego, ale moze byc rowniez mieszane).

2 suszone papryczki chili

1 kg pomidorow w puszce (obranych ze skorki)

500 g czerwonej fasoli z puszki

1 duza cebula

2 zabki czosnku

1 zielona papryka (niektorzy sa zdania, ze prawdziwe chili con carne przyrzadza sie bez papryki, osobiscie wole z ;)

4 lyzki stolowe oleju

1 lisc laurowy

sol

pieprz (czarny i cayenne)

pol lyzeczki oregano

szczypta kminku

sos tabasco dla poprawienia smaku

przyrzadzanie:

czosnek i cebule drobno pokroic. papryke oczyscic, naciac wzdluz, wypestkowac i pokroic w kostke.

fasole odcedzic i oplukac pod zimna woda.

na duzej patelni podgrzac olej. drobno pokrojona cebule oraz czosnek zeszklic na rozgrzanym oleju. dodac mieso i papryke. calosc smazyc na duzym ogniu, ciagle mieszajac, przez okolo 5 minut.

papryczki chili pokroic na male kawaleczki. papryczki, pomidory, lisc laurowy, kminek oraz oregano dodac do podsmazonego miesa. wszystko to smazyc na malym ogniu przez okolo 15 minut.

dodac fasolke. potrawe dusic dalsze 10 minut na malym ogniu lub troche dluzej, do miekkosci.

doprawic pieprzem, sola, tabasco.

uwaga! ostroznie z dodawaniem ostrych przypraw. przewaznie rozwijaja one swoja moc dopiero po pewnym czasie ;) no chyba, ze ktos woli very hot & spicy ;)

gotowa potrawe nalozyc na talerz, dekorujac kapka kwasnej smietany lub creme fraiche, ktore zazwyczaj neutrealizuja ostrosc przyprawy.

podawac z bagietka lub cieplymi tortilla, zielona salata.

(4 osoby)

2009-02-22T05:44:00.001-08:00

zgubione ziarenko kawy przed hamburska gielda kawy.

skladniki:

100 g pelnomlecznej czekolady

50 g ziarenek espresso

2 lzyki stolowe kakao

przyrzadzanie:

pokruszona czekolade rozpuscic w naczyniu ustawionym nad para. ziarenka kawy ulozyc na widelcu i ostroznie zanurzac w czekoladzie. po zanurzeniu ukladac oddzielnie na papierze do pieczenia. delikatnie uformowac czekolade na kawowych ziarenkach. cieple jeszcze, czekoladowe espresso posypac kakao.

(4 osoby)

rigatoni puttanesca

2009-02-22T05:41:00.000-08:00

máquina para fabricar pasta, leonardo da vinci.

skladniki:

200 g obranych ze skorki pomidorow

50 g filetow z sardynek w oleju

350 g rigatoni

2 lyzki stolowe oliwy

2 zabki czosnku

bazylia, posiekana nac pietruszki

szczypta zmielonego peperoncino

120 g czarnych oliwek

sol, pieprz

przyrzadzanie:

pomidory i sardynki drobno pokroic. rigatoni ugotowac al dente. w miedzyczasie na goracej oliwie podsmazyc peperoncino i czosnek. dodac pomidory, oliwki, sardynki oraz pietruszke. calosc podgotowac przez kilka minut. doprawic pieprzem i sola.

sos wymieszac z makaronem.

(4 osoby)

mole poblano

2009-02-22T05:20:00.000-08:00

stephan sachs

skladniki:

mieso:

4 piersi z kurczaka

1/2 lyzeczki soli

swiezo mielony, czarny pieprz

2 lyzki stolowe masla lub oleju

mole poblano, czyli pikantny, meksykanski sos czekoladowy:

6-7 suszonych papryczek chili /najlepiej roznych rodzajow: ancho, astilla, guajillo/

1 cebula, pokrojona na drobne kawaleczki

4 zabki czosnku, z grubsza pokrojone

szczypta zmielonych gozdzikow, kolendry oraz nasion anyzu

1 lyzeczka cynamonu

250 g dojrzalych pomidorow, obranych i pokrojonych na wieksze kawalki

100 ml rosolu drobiowego

50 g rodzynek

50 g prazonych orzeszkow ziemnych

70 g gorzkiej czekolady, pokrojonej na wieksze kawalki

sol

2 lyzki stolowe prazonych nasion sezamu

przyrzadzanie:

papryczki chili naciac wzdluz, wypestkowac, odciac lodyzke. polamac na drobne kawalki, krotko podgrzac /w piekarniku lub na patelni/. wlozyc do goracej wody na 10 minut.

piekarnik nastawic na 80° C, wstawic 4 talerze i polmisek, aby sie nagrzaly.

piersi z kurczaka posolic, popieprzyc, podsmazyc na goracym masle obustronnie przez okolo 5 minut. ulozyc na cieplym polmisku i wstawic do piekarnika na okolo 25 minut. piersi z kurczaka moga byc w piekarniku przez okolo20 minut, w temperaturze okolo 60 ° C.

uprzednio zamoczone papryczki chili dobrze odcedzic. pokroic na wieksze kawalki. podsmazyc wraz cebula, czosnkiem i pozostala czescia przypraw na patelni. /w tym celu uzyc mozna tego samego tluszczu, na ktorym uprzednio zostalo usmazone mieso/. do zawartosci patelni dodac pomidory, rosol, rodzynki, orzeszki oraz czekolade. calosc gotowac na delikatnym ogniu przez okolo 10 minut.

sos zmiksowac i evtl. doprawic.

mieso wyjac z piekarnika, polac sosem, posypac ziarnem sezamu.

podawac z bagietka lub pszennym tortilla.

zakazany owoc

2009-02-22T05:18:00.000-08:00

still life, jan davidsz. de heem.

skladniki:

lody waniliowe /bardzo dobrej jakosci/

2 dojrzale kiwi

2 lyzeczki cukru pudru

2 lyzki stolowe soku z cytryny

4 lyzki stolowe prosecco lub wytrawnego szampana

250 g swiezych malin /rownie dobrze moga to byc owoce mrozone, uprzednio rozmrozone/

listki miety do dekoracji

przyrzadzanie:

lody wyjac z zamrazarki, aby zdazyly sie juz lekko rozmrozic. kiwi obrac ze skorki i zmixowac razem z 1 lyzeczka cukru pudru, 1 lyzka soku z cytryny oraz z 2 lyzkami prosecco.

maliny umyc, osuszyc i zmixowac z pozostala czescia skladnikow, czyli 1 lyzeczka cukru pudru, 1 lyzka soku z cytryny oraz z 2 lyzkami stolowymi prosecco.

na dwoch talerzach poukladac kilka kawaleczkow lodow. oba sosy jednoczesnie wlac na talerz, tak, aby spotkaly sie na srodku talerza. calosc udekorowac listkami miety.

co zas uczynic z pozostalym prosecco? chyba nie musze podpowiadac, prawda? ;)

(2 osoby)

zrodlo: erotic food; lange, furtmayer

breakfast at tiffany.s

2009-02-22T05:17:00.001-08:00

skladniki:

1 peczek koperku

300 g twarozku grani lub farmerskiego

3 lyzki stolowe kremowki

150 g wedzonego lososia w plasterkach

10 mini croissant lub 5 normalnych croissant

sok z cytryny

sol, pieprz

przyrzadzanie:

koperek oplukac, osuszyc, oderwac pare ladniejszych galazek /do pozniejszej dekoracji/, reszte drobno pokroic, oddzielajac uprzednio grubsze lodygi. twarozek wymieszac z posiekanym koperkiem i smietana, doprawic sola, pieprzem oraz sokiem z cytryny. lososia pokroic w kostke, odkladajac jednakze 2 plasterki lososia na pozniej. pokrojonego lososia wymieszac z powstalym kremem. odstawic do schlodzenia.

croissant przekroic. pozostale 2 plasterki lososia pokroic w podluzne paski. croissant posmarowac kremem, oblozyc paskami lososia i udekorowac koperkiem.

alternatywnie: krem brzoskwiniowy z domieszka curry: 2 polowki brzoskwini /z puszki/ pokroic w kostke. wymieszac razem z 200 g serka grani lub farmerskiego, 100 g jogurtu smietankowego, 1 - 2 lyzeczkami curry. doprawic do smaku sola, pieprzem, chili.

salatka po prowansalsku

2009-02-22T05:16:00.001-08:00

provence

skladniki:

400 g roznych rodzajow zielonej salaty /mozna uzyc rzymskiej, lodowej, czerownej etc./

250 g pieczarek

250 g pomidorow

150 g serka owczego /np. fety/

2 lyzki stolowe oliwy

1 - 2 lyzek stolowych suszonych ziol prowansalskich

2 - 3 lyzek stolowych octu /np. z bialego wina/

1 lyzka stolowa soku z cytryny

3 lyzki oleju

sol, pieprz, szczypta cukru

1 bagietka

przyrzadzanie:

liscie salaty oplukac, osuszyc, porwac na drobniejsze kawaleczki. odwirowac lub odstawic do wyschniecia. pieczarki oczyscic, mniejsze przepolowic, wieksze pokroic na cwiartki. pomidory umyc, pokroic na osiem czesci. ser pokroic w kostke /ok 1/2 cm/.

oliwe rozgrzac na patelni. pieczarki, ser oraz ziola podsmazyc.

zmieszac ze soba ocet, pieprz, sol, sok z cytryny, cukier. dolac oleju.

salate wymieszac z sosem, dodac pomidory i mieszanke z patelni. ulozyc na talerzach i podawac z bagietka.

(4 osoby)

un caffè, per favore !

2009-02-22T05:14:00.000-08:00

marilyn monroe

istnieja rozne sposoby parzenia dobrej kawy. wsrod nich wyroznic mozna kawe po turecku, caffè alla napoletana, espresso, kawe po amerykansku, brazyliska cafezinho i francuska café filtre. kazdy z tych rodzajow jest na swoj sposob wysmienity.

oprocz wyzej wymienionych istnieje jeszcze kawa à la pomyje. z reguly jest ona wyborna mieszanka zgnilego jeczmienia, kosci nieboszczyka i kilku zepsutych ziaren kawy, wygrzebanych na smietniku domu opieki dla ludzi cierpiacych na choroby weneryczne. kawa ta bezblednie daje sie rozpoznac po aromacie przypominajacym do zludzenia skapane w popluczynach stopy. serwuje sie ja w wiezieniach, domach poprawczych, wagonach sypialnych oraz luxusowych hotelach.

oczywiscie zatrzymujac sie na troche w takich hotelach jak: plaza majestic, maria jolanda & brabante czy tez hotel des alpes et des bains automatycznie zyskuje sie ogromna szanse zamowienia wybornego espresso. jednak nim zostanie ono nam dostarczone do pokoju, jego powierzchnia zdazy pokryc sie cieniutka warstwa lodu.

zrodlo:il secondo diaro minimo; eco, umberto.

express - gourmet ;)

2009-02-22T05:12:00.000-08:00

les pains de picasso , robert doisneau, 1952.

skladniki:

2 bulki pelnoziarniste

2 lyzki twarozku grani lub farmerskiego

2 lyzki chrzanu / ze sloiczka lub swiezo utartego/

1 lyzka soku z cytryny

150 g wedzonego lososia w plasterkach

rzezucha do dekoracji

butelka szampana :)

przyrzadzanie:

bulki przekroic w poprzek na kilka cienszych plasterkow. twarozek, chrzan i sok z cytryny wymieszac i tak powstala masa posamrowac pieczywo. polozyc plasterki lososia. udekorowac rzezucha.

otworzyc butelke szampana, rozlac do kieliszkow. calosc serwowac na tacy do lozka ;)

(2 osoby)

zrodlo: erotic food; lange, furtmayer

czekolada

2009-02-22T05:11:00.001-08:00

le dejeuner, francois boucher, 1739.

roku panskiego 1502, u wybrzezy nikaragui flota krzysztofa kolumba natrafila na handlowy statek majow. admiral przejal zawartosc statku wraz z jego zaloga, czyli kupcami handlujacymi bawelna, bronia i miedzia.

mieli oni przy sobie takze cos na ksztalt migdalow, ktore pelnily role monet i z ktorych przyrzadzano bardzo pozywny trunek. - pisal uczestnik kolumbowej ekspedycji.

pierwsi europejczycy, majacy stycznosc z tajemniczym trunkiem, nie potrafili zrobic z niego zbyt wielkiego pozytku. tajemnica czekolady pozostala dla kolumba nieodkryta, albowiem nie rozumiejac mowy majow nie mogl on dowiedziec sie dlaczego przypisuja oni ziarnom kakao tak ogromna wage. sam krzysztof kolumb nigdy czekolady nie sprobowal, ale z zainteresowaniem przygladal sie rytualowi parzenia trunku.

scene przyrzadzania czekolady opisal w roku 1673 olfert dapper w swej ksiazce nieznany nowy swiat: mezczyzni w pioropuszach na glowie parzyli ziarna kakao, trzymajac je w miseczce nad otwartym ogniem. nastepnie drewniana paleczka rozdrabniali je na kamiennym stole. w ten spsob uzyskany proszek wsypywali do dzbanka, dolewali don wody i dosypywali roznych przypraw. calosc mieszali drewniana lyzka tak dlugo, az powstala pianka.

dla hiszpanskiego konkwistadora, zdobywcy krolestwa aztekow, hernana cortesa, ziarna kakowe byly jedynie doskonalym srodkiem platniczym. kazal on bowiem zalozyc ogromna plantacje roslin kakaowych, w celu "uprawiania pieniedzy". w liscie do karola V pisal: ziarna kakaowe maja ogromna wartosc, mozna ich bowiem uzywac jako srodka platniczego i za ich pomoca kupic wszystko, czego sie tylko zapragnie.

jednak to wlasnie cortes w roku 1528 przywiozl do europy nie tylko same ziarna, ale takze przyrzady do parzenia czekolady.

pierwotnie jednak europejczycy nie potrafili rozsmakowac sie w tajemniczym napoju aztekow zwanym xocolatl, xococ = cierpki, latl = woda. nie rozumieli dlaczego ow trunek nazywany jest przez aztekow darem bogow. wyraz temu dal hiszpanski jezuita jose d'acosta piszac: trzeba wiele czasu, aby moc przyzwyczaic sie do widoku spienionego wywaru z ziaren kakowych. piana ta przypomina swa konsystencja fermentujace drozdze i z latwoscia moze przyprawic o mdlosci.

powszechne uznanie wsrod europejczykow czekolada uzyskala dopiero za pomoca trzciny cukrowej, kiedy to uzbrojona w cukier i vanilie szturmem zdobyla arystokratyczne kregi, rozpieszczajac dworskie podniebienia.

napawanie sie czekolada zarezerwowane bylo poczatkowo tylko dla hiszpanow. oni tez pozostali jedynym narodem, w ktorym czekolada rozpowszechniona byla wsrod niemalze wszystkich warstw spolecznych. w innych krajach europejskich przeznaczona byla ona wylacznie dla wyzszych sfer, przede wszystkim ze wzgledu na ogromne ceny, jakich za nia zadano.

hiszpanski monopol draznil inne nacje, ale dopiero w roku 1635 udalo sie go przelamac. pomogl w tym lukratywny szmugiel ziarnami kakaowymi u wybrzezy venezueli, uprawiany z powodzeniem przez holendrow. fakt ten sprawil takze ogromna radosc brytyjczykom, okreslajacych hiszpanow mianem panoszacych sie i pozbawionych skrupolow chciwcow.

w kilkadziesiat lat po przelamaniu monopolu otwarty zostal /przez francuza w londynie ;)/ pierwszy na swiecie sklep z artykulami czekoladowymi. w kilkanascie lat pozniej, rowniez w londynie nowopowstala slynna kawiarnia at the coffee mill and tobacco roll rozpoczela zaopatrywanie wyzszych sfer w czekoladowe wypieki.

w roku 1679 do wybrzezy francji przyplynal pierwszy statek z ziarnami kako na pokladzie, wiozacy owoce francuskiej produkcji z plantacji zakupionych w zachodnich indiach.

wraz z przeprowadzka karola VI w roku 1711 czekoladowa fala doplynela rowniez do wiednia, rozplywajac sie powoli po calej europie i zdobywajac sobie miano wytwornych lakoci.

zrodlo: chocolat; wyd. zogbaum, bischler, beckmann.

mousse au chocolat

2009-02-22T05:09:00.000-08:00

skladniki:

250 g slodkiej smietany

100 g bialej czekolady

100 ml soku pomaranczowego

1 swieze bialko, ubite na sztywna pianke

500 g roznych owocow: jezyn, malin, jagod etc. ;)

przygotowanie:

smietane podgrzac, garnuszek zdjac z ognia. dodac biala czekolade i zaczekac az sie rozpusci. ostudzic i odstawic pod przykryciem na conajmniej 5 godzin.

dobrze schlodzona mase ubijac trzepaczaka tak dlugo, az wytworzy sie gladka i puszysta konsystencja. do ubitej na sztywno masy dodac soku pomaranczowego. calosc ostroznie zmieszac z ubita pianka z bialka.

deserowe naczynie (najlepiej szklanke) napelnic na przemian mousse i owocami. odstawic w chlodne miejsce do momentu podania.

pieczen wieprzowa po toskansku

2009-02-22T05:08:00.001-08:00

skladniki:

1, 2 kg wieprzowiny na pieczen, bez kosci (zwinietej w rolade)

4 galazki swiezego rozmarynu

4 zabki czosnku

1/2 cytryny

2 lyzki stolowe oliwy

150 - 200 ml wytrawnego bialego wina

lyzeczka ziaren wloskiego kopru

szczypta startej galki muszkatolowej

pieprz, sol

& mocna bawelniana nic

przygotowanie:

rozmaryn obmyc, polowe listkow oberwac i bardzo drobno posiekac. cytryne umyc, skorke otrzec. czosnek obrac i bardzo drobno posiekac. wszystko to wymieszac z lyzeczka pieprzu (najlepiej grubo zmielonego), galka muszkatalowa, koprem i sola.

mieso naciac w wielu miejscach na glebokosc 2 cm, w miejsca naciecia wlozyc mieszanke przypraw. mieso posypac sola i zmielonym pieprzem.

piekarnik nagrzac do temperatury 180° C. pozostale galazki rozmarynu zlamac, wlozyc pod nic owijajaca pieczen. mieso natrzec oliwa, ulozyc w zaroodpornej formie.

mieso piec okolo 2h w goracym piekarniku, co jakis czas je obracajac. po uplywie pierwszych 45 minut polac 50 ml wina, pozostale wino dolewac od czasu do czasu podczas dalszego pieczenia.

upieczone mieso pozostawic na 10 minut w piekarniku. nastepnie pokroic w plastry i podawac najlepiej ze smazonymi ziemniakami i salata.

/6 osob/

2009-02-22T05:06:00.001-08:00

bela borsodi

wizyta u handlarza win jest jak thriller, nigdy nie mozna przewidziec czym sie zakonczy.

- madonna, lady di & jerry hall w jednym. w ten oto sposob tim atkins opisuje smak chardonnay.

- dornfelder to kuglarz, udajacy glebie smakowa. ludzie pija go chetnie, bo chca wierzyc w to, ze ma on cos wspolnego z bordeaux.

- pierwotnie dornfelder sadzony byl po to, aby nadac czerwonemu winu jasnego kolorytu. odgrywal on zatem malo znaczaca role. jednak wraz z uplywem czasu udalo mu sie awansowac z roli statysty do roli ulubienca publicznosci.

-paraliz regalowy: syndrom niezdecydowania w obliczu ogromu asortymentu win w sklepach. objawia sie on tanecznym krokiem i ortopedycznie niewskazanym ukladem kregow szyjnych, jakie towarzysza przemierzaniu kilometrow pomiedzy sklepowymi regalami.

- to tylko naiwny burgund, nie mogacy poszczycic sie znamienitym rodowodem. sadze jednak, ze jego arogancja przypadnie panstwu do gustu.

- wyjatkowa przebiegloscia odznaczaja sie kwasne wina. pozbawione smaku i zapachu nie stawiaja jakichkolwiek wiekszych wymagan. w rzeczywistosci stanowia one winny fastfood, zakorkowana w butelkach potwarz, wprowadzana na rynek przez mafiozow wina, ktora zamiast na polkach powinna bez wahania od razu ladowac w kanalizacji.

- w porownaniu z szarym burgundem, posiadajacym wojskowe maniery, bialy burgund zdaje sie byc winem o wiele bardziej dyplomatycznym, eleganckim i kobiecym.

przewodniki win nalezy zdecydowanie zaliczyc do gatunku literatury liturgicznej.

zrodlo: basset gerard; lange cornelius & florian; piroue, susi; stevenson, tom.

winnie, cz I

2009-02-22T05:04:00.000-08:00

bacchus, caravaggio, 1598.

- sa wina, u ktorych juz po pierwszym lyku odnosi sie wrazenie, ze wlasnie przed chwila mielismy zaszczyt goscic na jezyku armie rosyjska w niedopranych onucach.

- wiele winnych latorosli cierpi na syndrom dr. jekyll & mr. hyde. w niektorych miejscach sa one bowiem w stanie wydac wspaniale i pasjonujace wina, w innych zas przeradzaja sie w niewiele mowiace, plaskie, wrecz ohydne paskudztwa.

- wino jest niczym istota zyjaca. po burzliwej mlodosci, podczas ktorej zdaje sie ono byc niedojrzale, zamkniete i nieufne, aczkolwiek swieze i nieskomplikowane, nastepuje okres utracenia wszystkich nierownosci i kantow. wino zdaje sie wowczas podazac ku doskonalosci, stajac sie w pelni kobiecym lub wyrazistym, meskim, silnym trunkiem.

- zombie - sa to zywe trupy, zalegajace polki w supermarketach, nie tylko podczas pelni ksiezyca ;)

- mozart kojarzy sie z harmonia. bach natomiast zarowno z harmonia jak i zlozonoscia. podobnie jest z malo znaczacym winem, rozniacym sie banalnie od wina wielkiego. /np. kadarka od chateau latour/

- ba, dziele wina dodatkowo na soprany, alty, basy, barytony, wina rozbrzmiewajace jednym i wieloma tonami, wreszcie - wina symfonie. na swoj wlasny uzytek jednak dokonalem podzialu na: wina solarne, czyli sloneczne, lunarne, czyli ksiezycowe i astralne, czyli wina gwiezdne.

- dornfelder jest latwy w obsludze i nie komplikuje zanadto zycia handlarzom i producentom win: rosnie jak zielsko, ma nature konia, wyjatkowy charakter i przynosi ogromne zyski.

- producent, zyjacy w lasach alp weneckich to jedynie krasnal, dumnie okreslajacy sie mianem krola szampana. wystarczy spojrzec na etykietke, aby sie o tym przekonac. widnieje bowiem na niej jego oblicze. ow krasnal dzierzy w prawej dloni szampanski flet, prosze sie jednak nie pytac o to, co tak naprawde trzyma w lewej dloni i w jakim celu zamierza to wykorzystac.

gazpacho

2009-02-22T05:03:00.001-08:00

skladniki:

okolo 1 kg dojrzalych pomidorow

2 czerwone papryki

1 podluzny ogorek

2 zabki czosnku

175 g bialego pieczywa, pokrojonego w kostke

2 lyzki stolowe octu z bialego wina

2 lyzki stolowe koncentratu pomidorowego

5 lyzek stolowych oliwy

sol i pieprz

dodatki

1 kawalek bialego pieczywa, bez skorki

2 lyzki oliwy

6-12 kostek lodu

mozna takze dodac rozne przystawki: pokrojone pomidory, ogorka, cebule, jajka gotowane na twardo, nac pietruszki, estragon.

przygotowanie:

pomidory odparzyc, obrac ze skorki i pokroic w cwiartki. ogorek obrac ze skorki i pokroic na wieksze kawalki. papryke oczyscic, odpestkowac i pokroic w kostke. wszystkie te skladniki wymieszac ze soba i dodac wycisniete zabki czosnku, a takze ocet, oliwe, koncentrat pomidorowy oraz kawalki pieczywa. wszystko to posolic i posypac pieprzem.

calosc zmiksowac. posmakowac i w razie potrzeby /zbyt geste lub ostre/ dolac zimnej wody. zupe odstawic na kilka godzin do schlodzenia.

chleb pokroic w kostke i i podsmazyc na oliwie tak dlugo, az uzyska on zloty odcien. zupe wlac do talerzy lub filizanek, dodajac do kazdej porcji jedna lub dwie kostki lodu. podawac wraz z podsmazonym chlebem i przystawkami.

/6 osob/

koktajl mleczny

2009-02-22T05:00:00.000-08:00

skladniki:

200 g dojrzalych, swiezych owocow, moga to byc w zaleznosci od upodoban: truskawki, maliny, jezyny / mozna uzyc takze mrozonych/

1 lyzka stolowa miodu

200 ml mleka kokosowego

300 ml maslanki

sok z 1/2 cytryny

1 lyzka stolowa wiorkow kokosowych

kostki lodu

2 plasterki cytryny do dekoracji

przygotowanie:

owoce umyc i wysuszyc. zmiksowac razem z miodem, mlekiem kokosowym, maslanka i sokiem z cytryny.

krawedz szklanki zwilzyc i obtoczyc w wiorkach kokosowych. do szklanki wlozyc kilka kostek lodu i wlac gotowy napoj. udekorowac plasterkami cytryny.

zrodlo: erotic food; lange, furtmayer

francuski czar milosny :)

2009-02-22T04:59:00.001-08:00

skladniki:

peczek rucoli

250 g pomidorow czeresniowych

4 pieczarki

2 lyzki stolowe pestek pinii

100 g mlodego serka koziego

3 lyzki stolowe balsamico bianco /bialy ocet balsamiczny/, w zastepstwie mozna rowniez uzyc octu z bialego wina z dodatkiem odrobiny cukru

3 lyzki oliwy

1 lyzeczka ostrej musztardy

sol, pieprz

szczypta cukru

przygotowanie:

salate umyc, wysuszyc, odciac grubsze ogonki. liscie pociac na drobniejsze kawalki. pomidory umyc i pokrajac na cwiartki. pieczarki wyczyscic i pokrajac w plasterki.

pestki pinii lekko uprazyc na patelni, bez dodatku tluszczu.

ser pokrajac w plasterki i poukladac obok siebie na folii. podgrzac w piekarniku /150°C, 5 minut/, uwazac, aby sie nie rozplynal.

ocet, musztarde, oliwe, sol, pieprz i szczypte cukru wymieszac, tworzac sos vinaigrette. rucole wymieszac z sosem i podzielic na dwa talerze. salate udekorowac pomidorami, pieczarkami i serem. calosc posypac pestkami pinii.

/2 osoby/

zrodlo: erotic food; lange, furtmayer

tort jogurtowo-wisniowy

2009-02-22T04:57:00.000-08:00

cherry redy, lorie miles.

skladniki:

100 g herbatnikow

75 g chipsow bananowych

125 g masla

10 listkow zelatyny

1 laska wanilii

600 g jogurtu smietankowego

sok i skorka z polowy cytryny /najlepiej niepryskanej/

100 g cukru

1 opakowanie cukru waniliowego

2 sloiki kompotu z wisni /po odsaczeniu waga wisni kazdego sloika powinna wynosic 175 g/

200 g kremowki

platki lub wiorki czekoladowe do posypania.

przygotowanie:

herbatniki wraz z chipsami pokruszyc na bardzo drobne kawaleczki. maslo rozpuscic i dodac do wymieszanych kawaleczkow. caloscia wylozyc spod okraglej formy do pieczenia, mocno przyciskajac. wstawic do lodowki.

7 listkow zelatyny zamoczyc w letniej wodzie. rozciac laske wanilli i wydobyc z niej zawartosc. jogurt, sok z cytryny, starta skorke, cukier, cukier waniliowy i zawartosc laski waniliowej wspolnie ze soba wymieszac. wisnie wylac na sitko i pozostawic do ociekniecia. uzyskany w ten sposob sok odstawic na pozniej.

rozmoczona zelatyne rozpuscic na malym ogniu. dodac 2 - 3 lyzki stolowe jogurtu, wymieszac. nastepnie wlac cala mase do reszty jogurtu. odstawic do ostudzenia. w tym czasie ubic smietane. podczas, gdy masa zaczyna tezec dodac wisnie oraz ubita smietane.

wyjac forme z lodowki, a nastepnie wlozyc do niej mase. ponownie wstawic do lodowki na 2h.

pozostala zelatyne wlozyc na 10 minut do 200 ml odsaczonego soku z wisni. sok podgrzac do momentu, gdy zelatyna ulegnie calkowitemu rozpuszczeniu sie. lekko schlodzonym sokiem z zelatyna polac tort i ponownie wstawic na jakis czas do lodowki.

przed podaniem zdjac pierscien od formy. brzeg tortu udekorowac platkami czekoladowymi.

zuppa d.amore

2009-02-22T04:56:00.001-08:00

skladniki:

300 g marchwi

1 cebula

2 lyzki stolowe masla

400 ml rosolu /warzywny lub drobiowy/

100 ml soku pomaranczowego /najlepiej swiezo wycisnietego lub z butelki/

1 imbir wielkosci orzecha laskowego

2 lyzki stolowe creme fraiche

sol, pieprz

przygotowanie:

marchew i cebule obrac i pokrajac w drobna kostke. maslo rozpuscic w garnku. do rozgrzanego tluszczu dodac marchew i cebule. dusic przez kilka minut, a nastepnie zalac rosolem. gotowac okolo 15 minut.

zupe zmiksowac lub przetrzec przez sitko. dodac sok pomaranczowy i podgrzac ponownie. imbir obrac i zetrzec bardzo drobno na tarce. starta przyprawe dodac do zupy. popieprzyc, posolic.

rozlac na dwa talerze. udekorowac kleksem creme fraiche i listkiem pietruszki, miety, whatever :)

(2 osoby, oczywiscie ;)

zrodlo: erotic food; lange, furtmayer.

srodziemnomorsko

2009-02-22T04:54:00.000-08:00

eggplant, robert mapplethorpe, 1985.

skladniki:

1 kurczak, wazacy okolo 2 kg

150 ml oliwy

1/2 cytryny

kilka galazek swiezego tymianku

450 g malych, najlepiej mlodych ziemniakow, pozostawionych w lupince

1 baklazan, pokrojony w kostke /wielkosci mniej wiecej 2,5 cm/

1 czerwona papryka, pokrojona na cwiartki

1 koper wloski, oczyszczony, pokrojony na cwiartki

8 zabkow czosnku, pozostawionych w lupince

gruboziarnista sol, czarny pieprz, najlepiej oczywiscie swiezo zmielony.

przygotowanie:

piekarnik nagrzac do temperatury 200° C. kurczaka obmyc, osuszyc. natrzec oliwa. posypac pieprzem. polowke cytryny wraz z galazkami tymianku umiescic we wnetrzu kurczaka. ulozyc go w glebokiej formie do pieczenia. wstawic do piekarnika na 30 minut.

po wyjeciu z piekarnika posolic i przewrocic na druga strone. dodac ziemniaki ukladajac je wokol kury. zarowno drob jak i ziemniaki polac powstalym tluszczem. wstawic do piekarnika na kolejne 30 minut.

po uplywie czasu, wyjac i dodac baklazana, papryke, koper wloski. calosc pokropic resztka oliwy, posypac sola i pieprzem. mozna rowniez dodac resztke tymianku, jesli postanowilismy go podzielic. piec kolejne 30 - 50 minut, polewajac wszystko od czasu do czasu powstalym tluszczem.

(4 osoby)

zrodlo: kuchnia srodziemnomorska. wyd. clark, j.

szampansko

2009-02-22T04:53:00.000-08:00

skladniki:

czerwone porzeczki

maliny

truskawki

cointreau

wodka

bacardi

szampan

cukier

przygotowanie:

porzeczki polac cointreu, maliny - wodka, truskawki - bacardi. przykryc i pozostawic na kika dni, w zaleznosci od tego, jaki stopien nasycenia preferujemy. po uplywie czasu wlozyc owoce do kieliszka do szampana i wlac szampan.

doskonalym dodatkiem sa tu takze maliny zamrozone w lodowych kostkach. w tym celu nalezy rozpuscic w szklance wody odrobine cukru. plastikowa forme wypelnic do 1/3 woda. wstawic do zamrazarki na 30 minut. po wyjeciu do kazdego wglebienia formy wlozyc maline. zalac reszta slodzonej wody i zamrozic.

sniadaniowo tudziez kolacyjnie

2009-02-22T04:52:00.001-08:00

skladniki:

3 pomidory

1 cebula

1 zabek czosnku

odrobina tluszczu /najlepiej z kaczki/

2 jajka

sol, pieprz

przygotowanie:

pomidory odparzyc, obrac ze skorki, przepolowic i wypestkowac. miazsz pokroic duzym nozem na deseczce na wieksze kawalki. cebule wraz z czosnkiem obrac i drobno posiekac.

cebule zeszklic powoli na tluszczu. dodac czosnek i pomidory. doprawic pieprzem i sola. calosc dusic pod przykryciem okolo 20 minut na slabym ogniu. od czasu do czasu przemieszac. po uplywie podanego czasu zdjac garnek z palnika.

piekarnik nastawic na 120° C, gazowy na 1. otowy sos wlac do malej patelni i rozbic na to jajka. lekko posolic i popieprzyc. calosc krociotko podsmazyc. nastepnie wstawic do piekarnika na kilka minut, uwazajac, aby jajka nie przypalily sie.

/1 osoba/

autor: jean-pierre xiradakis

truskawkowe tiramisu

2009-02-22T04:50:00.001-08:00

basket of wild strawberries, jean baptiste simeon chardin, 1760/1761.

skladniki:

syrop:

100 g cukru

200ml wody

2 cytryny

krem:

500g truskawek

300g mascarpone

200 g bialej czekolady

100 ml smietany /najlepiej kremowki/

pozostale skladniki:

40 sztuk paleczek biszkoptowych

300 g truskawek

nieslodzone kakao

przygotowanie:

w malym garnku wymieszac cukier z woda. mieszajac zagotowac, aby cukier mogl sie rozpuscic. dodac starta skorke z cytryny oraz jej sok.

truskawki do kremu oczyscic, pokroic & zmiksowac. powstala mase wymieszac z mascarpone. dodac rozpuszczona nad goraca para biala czekolade. aby masa nie byla zbyt gesta dolac smietany.

biszkoptowe paleczki krotko zamoczyc w syropie. ulozyc je w formie bedacej mniej wiecej o rozmiarach 20 x 30 cm. na paleczki polozyc warstwe kremu i reszte pokrojonych truskawek. nastepnie polozyc kolejna warstwe paleczek, kremu... ukladac warstwami na przemian. ostatnia warstwa powinna byc kremowa, aby mozna bylo posypac ja kakao.

calosc przykryc folia i wstawic do lodowki na conajmniej 4-5 godzin, najlepiej jednak na cala noc, o ile tyle wytrzymamy ;)

czekolada na goraco

2009-02-22T04:48:00.000-08:00

skladniki:

400 ml mleka

100 g smietany

1 lyzka stolowa rozkruszonego kardamomu

1/2 laski cynamonu

30 g miodu

2 lyzki stolowe kakao

50 g mlecznej kuwertury

przygotowanie:

mleko, smietane, kardamom, cynamon i miod zagotowac. dodac kakao, wymieszac i odstawic z palnika. kuwerture pokruszyc i rozpuscic nad para, najlepiej w metalowym naczyniu. do rozpuszczonej kuwertury stopniowo, przez sitko dolewac zagotowana mase. calosc zmiksowac w ten sposob, aby otrzymalo konsystencje delikatnej pianki.

czekoladnie

2009-02-22T04:45:00.001-08:00

still life with bread and a chocolate set, luis melendez, 1770.

dzielo ukazuje serwis do czekolady, miedziany dzban, drewniany widelec, srebrna patere, porcelanowe filizanki i spodeczki, owoce w wiklinowym koszu i obok niego, pieczywo, a takze platki czekolady i zwitki bialego papieru, w ktore najprawdopodobniej byly one zapakowane.

w XVIII wieku goraca, pitna czekolada bardzo silnie kojarzona byla z hiszpania. asocjacje te mialy swe zrodlo w kolonializacji tzw. nowego swiata, z ktorego naplywaly ogromne ilosci ziaren kakaowych. ziarna importowane byly przede wszystkim z takich kolonii jak: meksyk, nikaragua, caracas czy tez gujana. obrazy melendeza, malowane bardzo czesto na zamowienie krolewskich mecenasow, gloryfikujace polityke owczesnej monarchii, mialy silne polityczne zabarwienie. w swych dzielach malarz staral sie umieszczac produkty pochodzace z podbitych ziemi, w szczegolnosci takie, ktore zaliczano do egzotycznych i bardzo wartosciowych.

ze wzgledu na drogocennosc ziaren i luksusowy status, picie czekolady stalo sie nieodlacznym rytualem rozprzestrzenionym wsrod wyzszych sfer spolecznych.

czekolada traktowana byla na rowni z tytoniem, kawa i herbata jako silnie dzialajaca substancja. obawiano sie zatem, iz substancje te moglyby byc doskonalym potencjalem dla naduzyc, w wypadku, gdyby mialy one dostac sie w rece prostego, nieuswiadomionego ludu.

kolonialne produkty byly dla niektorych /jak np. francuscy radykalowie/ rezultatem imperializmu, niewolnictwa i wyrazem snobistycznych gustow. dla innych stanowily zas pozytywne ucielesnienie nowego swiata, czyli naturalnosci, swiezosci, stanowiacej przeciwienstwo do dekadenckiej, zdegenerowanej europy.

juz w latach 60-tych XVIII wieku kawiarnie, wraz z serwowana w nich kawa, staly sie celem atakow prohiszpanskich i antyfrancuskich wyznawcow, uwazajacych pitna czekolade za narodowy napoj hiszpanski. pojedynek kawy z czekolada byl nie tylko wyrazem niesnasek miedzynarodowych pomiedzy francja a hiszpania, ale takze dezaprobaty wobec nowo powstalego podzialu zycia na sfere oficjalna i prywatna. kawe spozywano bowiem nie tylko w domu, ale i w lokalach publicznych, podczas, gdy czekolada konsumowana byla wylacznie w domu, najczesciej w porze porannej, do sniadania.

obrazy melendeza nie zawieraja zadnych moralnych czy tez religijnych przeslanek. sa raczej doskonalym przykladem oswiecenia, sekularyzacji malarskiego gatunku martwej natury. malarz swiadomie odrzucil wszelkie tradycjnalne i symboliczne asocjacje na rzecz naturalnosci i funkcjonalnosci.

widelec wystajacy z mosieznego dzbana np. wskazuje na rytual przygotowywania napoju. pelnil on funkcje mieszadla i sluzyl jednoczesnie pomoca przy wlewaniu gestej czekolady. obraz melendeza zdaje sie byc zaproszeniem do uczty, wezwaniem dla odbiorcy, aby ten poczestowal sie prezentowanymi smakolykami, po czym zanurzyl w rozkoszy. :)

zrodlo: wiecej swiatla, wyd. herbert beck m.in.

kwiatowe kostki lodu

2009-02-22T04:42:00.000-08:00

do kostek lodu najlepiej uzywac kwiatow niepryskanych i oczywiscie jadalnych. w tym celu doskonale nadaja sie platki rozy, rumianku, chryzantemy, maku, fiolka, liscie miety i wszelkie ziola kuchenne. chcac uzyskac calkowita pewnosc mozna takze zasiegnac porady u ogrodnika lub kwiaciarki :)

kwiaty lub ich platki ulozyc w plastikowej foremce i dolac przegotowanej tudziez destylowanej lub mineralnej niegazowanej wody

zamiast kwiatow mozna uzyc takze owocow: porzeczki, jezyny, maliny, male truskawki, kawaleczki pomaranczy, ananasa, mandarynek.

lodowa orch.idea - dekoracyjnie

2009-02-22T04:40:00.000-08:00

orchidea

kwiat wraz z lodyga delikatnie umiejscowic w plastikowej formie. forme wypelnic woda, najlepiej destylowana. orchidee pokropic kilkoma kroplami rozowego atramentu. wstawic do zamrazarki na conajmniej 24h. ostroznie wyjmowac z formy, najlepiej odczekac az blok lodowy sam sie poluzni.

lodowiec

kilka plastikowych form wypelnic destylowana woda, zabarwiona turkusowym atramentem. na krotko przed wlozeniem do zamrazarki dodac ponownie kilka kropli atramentu.

po wyjeciu kazdy blok przetrzec wilgotna szmatka i udekorowac kilkoma liscmi bluszcza.

panna cotta

2009-02-22T04:38:00.001-08:00

panna cotta

skladniki:

2 listki zelatyny

500 g smietany

1 laska wanilii

50 g cukru

do syropu karmelowego:

100 g cukru

1/8 l wody

sposob przyrzadzania:

zelatyne zamoczyc w duzej ilosci zimnej wody. smietane wlac do garnka. laske wanilii przeciac nozem wzdluz i wydrazyc zawartosc. laske wraz z jej zawartoscia dodac do smietany. wsypac cukier.

calosc zagotowac na malym ogniu. gotowac pod przykryciem okolo 15 minut.

garnek zdjac z ognia. laske wanilii wyjac. uprzednio zamoczone liscie zelatyny dobrze wycisnac i dodac do smietany. ciagle mieszajac czekac, az sie rozpuszcza.

gotowa mase wlac w uprzednio schlodzone foremki. przykryc folia i wstawic do lodowki na okolo 3 lub 4 godziny.

syrop karmelowy:

cukier z dodatkiem wody gotowac na malym ogniu, tak dlugo, az powstanie brazowy sos.

panna cotta jest takze wysmienita, gdy podaje sie ja z owocami oraz syropem owocowym.

(4 osoby)

poulet de bresse à la crème

2009-02-22T04:36:00.000-08:00

skladniki:

1 kura, wazaca okolo 2 kg, /jakosc drobiu decyduje o smaku potrawy/

1 sredniej wielkosci cebula

50 g masla

1 lyzka stolowa maki

150 ml wytrawnego bialego wina

1,5 l slodkiej smietany

sol, pieprz

sposob przyrzadzania:

kure pokrajac /piers, grzbiet, palki, skrzydelka/, wyjmujac uprzednio obojczyk, czyli kosc znajdujaca sie przy szyi, bedaca w ksztalcie litery v :) mieso oplukac i osuszyc.

cebule obrac i pokroic w kostke. na duzej patelni rozgrzac maslo. delikatnie podsmazyc pokrajana uprzednio cebule. do cebuli dodac kawalki kury i obrumienic je na zloty kolor. oproszyc maka, zalac winem. posolic, popieprzyc, dodac smietane.

calosc gotowac bez przykrycia, na malym ogniu, przez jakies 45-60 minut. gdy kura bedzie juz miekka, polozyc ja na polmisku. sos zmiksowac, evtl. doprawic. potrawe mozna serwowac np. z makaronem.

(4-6 osob)

zrodlo: arte.tv